Stalinistisch correcte humor

De VPRO brengt twee satires per week over commerciële televisie, maar het helpt niet. De commerciële zenders dringen verder op naar het beschaafde terrein van de publieke omroep. Met maatschappelijk en economisch nieuws, veel drama, met comedy die gemiddeld niet minder flauw is dan publieke comedy en met de talkshow Barend en Van Dorp die door de publieke omroep tevergeefs op twee zenders tegelijk wordt geïmiteerd.

Het wordt harder vechten om de kijkers, want naast RTL4 is nu ook het steeds beter bekeken SBS6 een familiezender geworden. Daar valt geld aan te verdienen. Gisteren startte daar de Achmea Kennisquiz voor brugklassers, gepresenteerd door de vlotte huisvader Robert ten Brink. Noord-Brabant was gisteren aan de beurt, volgende week Zuid-Holland. De vragen zijn met medewerking van het gezaghebbende toetsbureau Cito opgesteld. ,,Wat zijn epifyten?'' ,,Noem behalve padden en kikkers een derde soort amfibie.'' Ten Brink liet voor Engels gisteren ook een fout antwoord door: ,,I live in Hilversum for four years.'' in plaats van ,,I have lived...''

De winnaar van de eindronde krijgt een kwart miljoen euro die pas wordt uitgekeerd als het kind 18 jaar is geworden. Dan kan het meteen door naar het dure Harvard. De verzekeringsmaatschappij Achmea sponsort de quiz zoals de AKO zijn naam aan een literaire prijs verbindt. Dit soort sponsoring heeft de toekomst omdat de nieuwe generatie tv-opname-apparaten de reclameblokken kan wegprogrammeren. Dan moeten bedrijven hun waar op een andere manier onder de aandacht brengen.

En dan te bedenken dat deze show wordt geproduceerd door Marijke Schaaphok van Endemol, dezelfde die nog geen jaar geleden de ranzige overspeltest voor koppels maakte.

De commerciële omroep verandert echt, en het zal moeilijker worden voor de publieke omroep om met spelletjes en sport op prime time veertig procent marktaandeel te behouden. Maar het alarm is nog niet afgegaan bij de publieke tv. NOS-voorzitter Gerrit-Jan Wolffensperger schreef afgelopen zaterdag in Z dat de commercie nog even plat is als vroeger. Hij volgt waarschijnlijk trouw de VPRO-humor over commerciële zenders. Elke week brengt het theater-duo Waardenberg en De Jong met anderen het vervolg van Big Terminal, een satire op Big Brother, nog slaapverwekkender dan het oorspronkelijke product. Stalinistisch in zijn publieke correctheid. En woensdagavond mogen we genieten van de vervolgserie TV7. In de aflevering van gisteren liet een commerciële omroepbaas, gespeeld door Marcel Musters, op kantoor zijn `piem' bedienen door de mond van een kandidaat-presentatrice.

Ik kwam werkelijk niet meer bij.

En terwijl hij bijna klaarkwam, keek die baas naar een van zijn eigen programma's, waarin een junkie een spuit in haar arm zette. Ook nog gelaagde humor. En een hele troost voor Wolffensperger.

Maar ik heb geen gevoel voor publieke humor. Dat bleek ook uit het publieke BNN-programma De Nationale Humortest: Heb ik gevoel voor humor? Heel ander niveau dan de Achmea Kennisquiz. Lach je meer dan vijf keer per dag? Past humor bij een begrafenis? Doe je aan lachtherapie? Lach je als er iets misgaat met de klok bij de jaarlijkse Dodenherdenking? Als u ja antwoordt, krijgt u het maximale aantal punten. Zelfs presentator Jeroen Pauw kon zijn verbazing niet onderdrukken. Vooral bij de vraag ,,Lach je wel eens om niks?'', moeten ze bij de VPRO het hoogst scoren.

De nationale winnares (via internet) was een treinconductrice. Zo geestig, die NS. Al die ontregeling ook. De grootste lol bij het kaartjes knippen en door de trein-intercom. Maar ja, stilstaande treinreizigers, geen humor hè?

Cabaretier Jörgen Raymann scoorde het gemiddelde. Kennelijk hadden de psychologen hun vragen niet op cabaretiers uitgetest, maar waren ze op hun eigen gevoel voor humor afgegaan. De vrouwen leken het meest op de testpsychologen, want zij wonnen het van de computernerds, de voetballers, de snorrendragers, de Belgen. De winnende vrouwen zetten waarschijnlijk ook contactadvertenties in de krant met trefwoorden als ,,gevoel voor humor, VPRO, en Wolffensperger-type''.