`Lerarentekort tast kwaliteit onderwijs aan'

De kwaliteit van het onderwijs op basis- en middelbare scholen en op scholen voor middelbaar beroepsonderwijs staat in toenemende mate onder druk door het aanhoudende lerarentekort. Een op de twintig basis- en middelbare scholen is, mede door het lerarentekort, zeer zwak.

Dit blijkt uit het Onderwijsverslag 2001, dat de Onderwijsinspectie vandaag publiceert. Scholen in grote steden met veel allochtone leerlingen hebben het meest te lijden van het lerarentekort. De Inspectie verwacht dat de tekorten de komende jaren toenemen.

Op de ruim vierhonderd zwakke basisscholen en tussen de dertig en veertig zwakke middelbare scholen leren de leerlingen onvoldoende. De scholen voldoen bovendien niet aan elementaire eisen op het gebied van leerstof en didactiek en hebben onvoldoende aandacht voor zwakke leerlingen. Ze hebben vaak relatief veel achterstandsleerlingen. In een interview met deze krant zegt inspecteur-generaal Kete Kervezee: ,,Deze leerlingen hebben zoveel belang bij hun schoolopleiding, die kunnen niet ook nog eens hebben dat voortdurend lessen uitvallen.'' Het aantal zwakke scholen is even groot als in het jaar 2000.

Een kwart van de vorig jaar door de inspectie bezochte scholen voor middelbaar beroepsonderwijs (mbo) voldoet niet aan de kwaliteitseisen. Vaak zijn de examens op mbo-scholen te licht en toetsen ze niet wat ze moeten toetsen. ,,Voor deze ernstige omissie valt geen excuus meer aan te dragen'', schrijft de inspectie in haar verslag. Deze cijfers uit het verslag over het jaar 2001 zijn precies hetzelfde als het jaar daarvoor.

Het lerarentekort zorgt voor grote problemen, maar is het meest voelbaar in de grote steden, vooral op scholen in achterstandswijken. Op de basisscholen bleef in het schooljaar 2000/2001 ruim 10 procent van de vacatures onvervuld, twee jaar eerder was dat nog ruim 7 procent. Middelbare scholen konden in 2000/2001 voor ruim 13 procent van de vacatures geen onderwijzer vinden, tegen bijna 8 procent in 1998/1999. Op scholen voor middelbaar beroepsonderwijs bleef bijna een vijfde van de vacatures onvervuld in 2000/2001. Scholen voor speciaal basis- en voortgezet onderwijs kampen met nog veel meer onvervulbare vacatures.

Behalve dat er onvoldoende leraren zijn, wisselen leraren veel vaker dan voorheen van baan. Volgens de inspectie hebben vacatureproblemen in de helft van de gevallen daarmee te maken. Slechts iets meer dan de helft van het aantal groepsleerkrachten op basisscholen blijft langer dan vijf jaar op dezelfde school werken. Het tekort aan leraren komt ook door de kleinere groepen op basisscholen en doordat in alle sectoren van het onderwijs het aantal leerlingen is toegenomen.

Scholen hebben vaak moeite de onderwijsvernieuwingen, zoals de basisvorming in de eerste klassen van de middelbare school, de tweede fase in de hoogste klassen van havo en vwo en de vorming van het voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs (vmbo), goed vorm te geven. Dit komt onder meer doordat examenprogramma's overladen zijn, doordat het gebouw ongeschikt is voor vernieuwing en door het lerarentekort.

interview: pagina 2