KLM weet niet of ze in recht staat met drugscontrole

De KLM weigert sinds deze week reizigers naar Curaçao die misschíen bolletjes gaan smokkelen op de terugweg. Het is onduidelijk of de KLM dat mag.

Geen deskundige die het zeker weet. Mag de KLM op Schiphol reizigers de toegang tot het vliegtuig naar de Antillen ontzeggen omdat het vermoeden bestaat dat de passagier op de terugweg cocaïne zal proberen mee te nemen? Het blijkt een door deskundige juristen nauwelijks te beantwoorden vraag.

,,Als er iets mag, is het dit'', begint de Leidse hoogleraar lucht- en ruimterecht prof. dr. P.P.C. Haanappel een gesprek over het weren van bolletjesslikkers. Maar de hoogleraar doelt op passagiers over wie het vermoeden bestaat dat ze op het punt staan een vliegtuig te betreden met een buik vol smokkelwaar.

Maar hoe zit dat met mensen die op weg gaan naar een bestemming waar ze mogelijk strafbare voorbereidingshandelingen gaan plegen? ,,Dat is inderdaad een heel moeilijk geval. Hier is geen eenvoudig antwoord op mogelijk'', zegt Haanappel.

Deze week is de marechaussee op Schiphol begonnen met het stelselmatig ondervragen van passagiers die de KLM-vlucht tussen Schiphol en Curaçao nemen.

Wanneer zij vermoedt dat het om een mogelijke bolletjesslikker gaat, zal voor deze persoon een negatief advies worden afgegeven. De KLM, die op deze ondervraging heeft aangedrongen, zal potentiële bolletjesslikkers van de passagierslijst afvoeren.

Op de eerste twee vluchten waar deze procedure is toegepast, zijn respectievelijk 37 en 26 reizigers geweigerd. Vele tientallen passagiers zijn niet komen opdagen. ,,Opvallend veel no shows'', noemt de KLM dat.

De KLM baseert haar beleid op artikel 8 van de eigen vervoersvoorwaarden. Daarin staat dat de vervoerder ,,het vervoer of de voortzetting van het vervoer kan weigeren om redenen van veiligheid of orde, of indien deze maatregel naar het redelijk oordeel van vervoerder noodzakelijk is''.

Dat oordeel kan worden gevormd doordat de KLM moet ,,voldoen aan toepasselijke wetten'' van een land of doordat een passagier ,,hinder veroorzaakt voor of aanstoot geeft aan andere passagiers''. Dat laatste treedt volgens de KLM herhaaldelijk op. ,,Zo'n slikker gaat uit zijn dak als een bolletje knapt''.

Maar of ze werkelijk in hun recht staan, weten ze bij de KLM ook niet zeker. Er wordt rekening mee gehouden dat eerdaags een geweigerde passagier naar de rechter stapt om vervoer te eisen of bijvoorbeeld vertragingsschade vergoed te krijgen.

Haanappel vindt dat de casus lijkt op die van bijvoorbeeld hooligans. Mag je die weigeren omdat ze op een zwarte lijst staan wegens het in het verleden vertonen van lastig gedrag? ,,De intentie van de luchtvaartmaatschappij is gezond en dat is iets waar een rechter, mocht het tot een rechtszaak komen, zich vaak door laat inspireren in zijn oordeel'', zegt Haanappel.

De advocaten die in vervoersrecht gespecialiseerd zijn, lijken een afwachtende houding aan te nemen. De specialisten van grote advocatenkantoren als Allen & Overy en Schut en Grosheide laten weten de kwestie vooral ,,heel lastig'' te vinden. Er is geen jurisprudentie waar ze hun mening op kunnen baseren.

Probleem is ook dat de vervoersrecht-advocaten civilisten zijn terwijl iemand die min of meer wordt aangemerkt als potentiële crimineel eerder een strafadvocaat zal opzoeken. Maar die heeft op zijn beurt weer geen verstand van de al dan niet onjuiste interpretatie van vervoersvoorwaarden.

Het is daarom nog maar de vraag of het snel tot een rechtszaak zal komen.