`Muzikale kracht komt uit pijn en ellende'

De rockgroep Zen Guerrilla verenigt in zijn stijl een traditie van blues tot harde rock en protestlied. Maar geen hiphop.

De groepsnaam Zen Guerrilla is een oxymoron, een combinatie van twee tegengestelden. ,,Sommige klassieke bands gebruikten hele slimme oxymorons'', zegt Marcus Durant, zanger van deze Amerikaanse rockgroep. ,,Led Zeppelin, Iron Butterfly, Soft Machine.'' De luidruchtige, bezielde rock van Zen Guerrilla is duidelijk verwant aan die klassieke rockgroepen. Durant voegt er gretig namen als Blue Cheer en MC 5 aan toe, bands die in de jaren zestig al de harde rock definieerden. Maar er zijn meer invloeden op de indringende muziek van zijn band, die met meer succes gehypte groepen als Strokes en White Stripes naar de kroon steekt. Vooral in de soms huiveringwekkende zang van Durant klinken de zwarte Amerikaanse tradities door. ,,Jazz, rhythm & blues, gospel, soul, noem maar op. Dat heeft allemaal een plek bij ons, het zijn de bouwstenen van de rock.''

Durant kreeg de liefde voor blues, Motown en andere zwarte stijlen van zijn vader mee. Het is hem niet direct aan te zien, maar hij is van gemengde afkomst: zijn moeder was een blanke Engelse, zijn vader een zwarte Vietnam-veteraan. ,,Onze regering moedigde veel zwarte jongeren aan om het getto te verruilen voor Vietnam. Van de ene hel naar de andere. Mijn vader heeft het allemaal door moeten maken.'' Voor Durant was het verwarrend om door het leven te moeten met een veel lichtere huid dan zijn vader en broer. ,,Zij hadden veel meer last van discriminatie, maar voor mij was het weer moeilijker om mijn plek in de zwarte gemeenschap te bepalen. Daar zijn waardevolle lessen uit te halen, maar vreemd is er wel. Als kind vervloekte ik het: waarom is er zoveel haat tegen ons gezin? Maar deze positie geeft me een uniek perspectief op Amerika, ook om dit soort muziek te creëren.''

Zijn gedachten over de Amerikaanse samenleving vinden hun weg naar de songteksten, maar liefst op een indirecte manier. ,,Jello Biafra van de Dead Kennedys, een goede vriend van me, kan dat goed, zijn visie op politieke onrechtvaardigheden in teksten omzetten. Maar zelfs bij hem wordt het te duidelijk en te gedateerd. Wat heb je vandaag nog aan een scheldpartij op Ronald Reagan? Ik verwoord mijn meningen liever op een artistieke, tijdloze manier die meer aan de verbeelding overlaat.''

De politieke dimensie van MC 5, de invloedrijke rockgroep die eind jaren zestig gelieerd was aan de White Panther-beweging die met de Black Panthers sympathiseerde, is aan Durant wel besteed, al houdt hij zijn reserves. ,,Helaas eindigden ook zij in dure limousines. Tegen die tijd was hun politieke engagement al verworden tot een gimmick. We hebben onszelf toegewijd aan onze muziek. We maken onze droom waar zonder ons druk te maken over geld, ook al betekent het dat ik op mijn 33ste een huis moet delen met de rest van de band, de verloofde van de gitarist en een hond. Dat is een politiek statement op zichzelf. Bovendien laten we enig licht schijnen op de zwarte gemeenschap, onze muziek is een soundtrack van de zwarte stadscultuur. Wat dat betreft staan we in de traditie van Grandmaster Flash en Public Enemy, al zul je bij ons geen hiphop-invloeden aantreffen. Hiphop bloeit in de getto's, omdat ze zich daar niet meer dan twee draaitafels en een microfoon kunnen veroorloven, en daar is veel moois uit voortgekomen. Toch droom ik wel eens van vier zwarte kids met geld voor gitaren en drums, om zich zo de rock weer toe te eigenen.''

Durant verklankt zijn kritische houding in een furieus soort muziek, waarin allerlei typisch Amerikaanse stijlen zijn samengebald. Van folkhelden als Pete Seeger en Bob Dylan tot de revolutionaire uitlopers van de free jazz: kritische stemmen gaan opmerkelijk vaak samen met een voorliefde voor zulke Amerikaanse wortels. ,,Dat is het mooie van Amerika, het potentieel: we hebben de vrijheid om kritiek te leveren. Dat doen we uit liefde voor het land en al het goede dat het heeft voortgebracht. Ook al kwam dat soms voort uit ellende. De onderdrukking van de zwarte slaven bracht ons de rhythm & blues en de soul, en uiteindelijk danken we daar de rock & roll aan. De kracht van die muziek komt uit de pijn en ellende die deze mensen hebben doorgemaakt. Als wij spelen, als we echt heel intens bezig zijn, roepen we hun geesten op. Daar geloof ik heilig in.''

Zen Guerrilla: Shadows On The Sun (Sub Pop SPCD 530) distr. Konkurrent. Optredens: 20-4 Melkweg Amsterdam, 28-4 W2 Den Bosch, 5-5 Bevrijdingspop Haarlem (middag), Bevrijdingsfestival Groningen (avond)