EU-conventie: bevoegdheden niet afbakenen

De leden van de conventie over de toekomst van Europa willen flexibiliteit bij de verdeling van bevoegdheden tussen Brussel en de lidstaten. Dat staat haaks op wat Europese regeringen hebben bepleit.

Conventievoorzitter Valéry Giscard d'Estaing noemde het resultaat van de derde vergadering van de conventie ,,een verrassing''. De afbakening van de bevoegdheden van de EU en van de afzonderlijke lidstaten is een gevoelig onderwerp, mede omdat nationale regeringen Brussel graag beschuldigen van bemoeienis met zaken die alleen lidstaten aangaan.

Zo heeft de Duitse bondskanselier Gerhard Schröder keer op keer gezegd voorstander te zijn van een Kompetenzkatalog, een duidelijke opsomming van wat tot de bevoegdheden van de EU behoort en wat het domein van de lidstaten moet blijven. Maar de meeste sprekers bij de conventie denken daar anders over. Zij willen een flexibel systeem waarbij bevoegdheden afhankelijk worden van de omstandigheden. ,,Taken kunnen niet definitief worden vastgelegd. De wereld verandert'', aldus de Finse parlementariër Matti Vanhanen.

De meeste sprekers willen geen taken uit Brussel weghalen om de lidstaten meer zeggenschap te geven. Integendeel, ze bepleiten dat de EU meer te zeggen krijgt over buitenlands beleid, justitie, strijd tegen de georganiseerde misdaad en terrorisme. ,,Frustratie'' over de onmacht van de EU bij de crisis in het Midden-Oosten speelde bij de wens tot een beter buitenlands beleid van de EU een belangrijke rol, zei Giscard.

De minister-president van de Duitse deelstaat Baden-Württemberg, Erwin Teufel, hield wel vast aan een Kompetenzkatalog. Hij kreeg steun van de Brit Peter Hain en van enkele vertegenwoordigers van kandidaat-lidstaten. Giscard heeft voorgesteld om bij wijze van proef een lijst van taken te maken.

Doel van de conventie is om over een jaar een ontwerp te hebben voor een Europese grondwet. Van een echt debat tussen de 105 vertegenwoordigers van regeringen, nationale parlementen, het Europees Parlement en de Europese Commissie die samen de conventie vormen is nog geen sprake. De leden leggen vooral verklaringen af. Om werkelijke discussies op gang te brengen wordt overwogen om specifieke onderwerpen eerst in werkgroepen te behandelen. Dan hebben de conventieleden meer tijd om door te praten.

Tegelijkertijd proberen de grote Europese politieke groeperingen greep te krijgen op het debat over de toekomst van de Europese integratie. De conventieleden die behoren tot de christen-democratisch/conservatieve Europese Volkspartij gaan in juni in Zuid-Frankrijk met onder anderen de vroegere Duitse bondskanselier Helmut Kohl proberen op één lijn te komen. De Europese socialisten doen hetzelfde in september met onder anderen Jacques Delors, oud-voorzitter van de Europese Commissie. Giscard hoopt op zoveel steun voor de ontwerp-grondwet die de conventie volgend jaar gereed wil hebben, dat de Europese regeringsleiders er niet aan ontkomen om deze tekst over te nemen. Het zijn de regeringsleiders die uiteindelijk in 2004 onderhandelen over de definitieve tekst van een nieuw verdrag van de EU.