De politiek springt in de houding

Sober ritueel met gefixeerde camera op eerbiedige afstand. Een glimmende, donkere auto stopt. Premier Kok stapt uit. Met gebogen hoofd en witte velletjes papier fladderend aan het einde van zijn lange, slungelige linkerarm beklimt hij de met rode loper belegde trap van het paleis Noordeinde. Daarboven, bij de entree, staat niet de Gastvrouw om hem te omarmen en te troosten. Dat zou er aan afdoen. Er wacht een meelevende militair die hij een hand geeft. Daarachter, in het donkere binnen, zit het onpersoonlijke staatshoofd, de rectrix, bij wie hij zijn ontslag gaat indienen. Even later keert hij terug, opgelucht, zonder witte velletjes. Zijn anders zo afkledende jasje staat helemaal open, een buikje puilt uit en hij trekt halverwege de trap naar beneden zijn broek op. Familiair vaderlijk. Dan de verklaring voor de Tweede Kamer, waarbij een omfloerst timbre in zijn stem sluipt.

In één klap is de jolige verkiezingssfeer verdwenen. De politiek springt in de houding. In de hal voor de Tweede Kamer staan fractieleiders plechtig te oreren voor scholen van mensen met camera's, schijnwerpers, microfoonhengels en opschrijfboekjes. Zij reflecteren de gravitas van het moment. Lof voor Kok, hoon voor Pronk. Balkenende heeft een kritische noot: ,,Waarom nu al, want er was vrijdag toch nog een kabinetsvergadering?'' Duizend keer wordt ,,dramatisch'' gezegd. Srebrenica op honderd verschillende manieren uitgesproken: Sruhbuhnietsa, Sjreebuunietsja, Sriebuhnietsja en ook wel eens Srebréénitza.

Minister Frank de Grave, slikkend, stotterend en blauw van opwinding. Geen ondeugende oneliners van de oppositie, geen tijd voor partijdigheid. Bij een crisis moet iedereen weer in het gelid. Ze moeten vergeten dat Paars helemaal nooit wilde aftreden en het pas op het nippertje doet. Zelfs Jan Marijnissen zegt dat de toespraak van Kok ,,indrukwekkend'' is: ,,Een verstandig en moedig besluit.''

En Paul Rosenmöller is nooit uit beeld. Hij trekt een sprint van de NOS, naar Barend & Witteman naar Netwerk, Nova en Den Haag Vandaag om te laten zien dat hij ook best verstandig en regeervaardig is. Vlot geformuleerde gewichtigheid. ,,De manier waarop het kabinet is afgetreden is zuiver.'' Zo pakt hij een paar zeteltjes erbij, terwijl de anderen het debat voor morgen moeten voorbereiden. Ach, zo'n debat erbij morgen? Dat gaat in Rosenmöllers holle kies. Waar bleef die andere getapte studiogast Marijnissen? Ook nergens kleine christelijke partijen te zien.

Andries Knevel is van opwinding in de war. Het geplande fractieleidersdebat is een napraatsessie geworden. Eerst stelt hij Melkert voor als fractieleider van het CDA, dan spreekt hij hem aan als ,,meneer Pronk''.

Het Duitse actualiteitenprogramma Hier und Heute ziet het aftreden van het kabinet als bewijs dat alle moslims in Srebrenica waren gered, ,,als Dutchbat niet het veld had geruimd''.

Pim Fortuyn is niet aangeslagen. De verslaggever van Nova ontvangt hij thuis aan zijn zilveren theestel. En terwijl hij Kok hoont als ,,het vleesgeworden poldermodel'', springt de hond op zijn schoot. Hij gaat rustig door met zijn kritiek op Paars dat als een kaartenhuis in elkaar zou zakken. ,,Zorg nou wel dat ik in de drivers seat mag zitten, want anders komt er van verandering niks terecht'', besluit de buitenstaander op zijn half-sarcastische toon.

Na het statige herenhuis van Fortuyn komt het Amsterdamse woonhuis van premier Kok in beeld, twee bruine bakstenen verdiepingen met plat dak in een reeds ingegroeide planwijk uit de jaren zeventig: `parkeerplaatsen alleen voor bewoners'. De Buitenveldertse bungalow van Joop den Uyl is een paleis hiermee vergeleken. Grijze mensen van Koks leeftijd op straat. De versleten wipkip is voor kleinkinderen. Een dikke vrouw laadt met haar man een opklapbed in de kleine kofferruimte van een stadsautootje. Ze houden van hun Kok. Jan Pronk, aanstichter van de onrust, wordt nog bereikt in het donker voor zijn huis. Niks aan de hand. ,,Ik werd soms emotioneel'', zegt hij. Maar Kok heeft de wedstrijd om de aller-integerste houding gewonnen.