Optimisme Philips groter dan het lijkt

Het jaar lijkt voor Philips goed begonnen. Het concern heeft de controle herwonnen over de divisies chips en beeldschermen. Het jaar 2002 wordt ,,absoluut'' winstgevend.

Philips is optimistisch, maar voor hoe lang? Voor het tweede kwartaal durft financieel bestuurder Jan Hommen nog een lichte verbetering van de gang van zaken te voorspellen, maar voor de rest van het jaar houdt hij zich nadrukkelijk op de vlakte. ,,Er kan zoveel gebeuren. We houden alleen overeind dat we dit jaar zwarte cijfers zullen schrijven.'' Philips heeft zijn lesje geleerd. Tot het midden van vorig jaar leek het de goede kant op te gaan, maar mede door de aanslagen in de VS leverde 2001 uiteindelijk een recordverlies op van 2,6 miljard euro.

Het jaar lijkt voor Philips goed begonnen. De financiële wereld rekende op honderden miljoenen verlies, maar Hommen toverde een winstje van 9 miljoen euro uit de hoge hoed. Zo voorzichtig als het concern is over de nabije toekomst, zo voorzichtig reageerde aanvankelijk de beurs. Pas in de loop van de ochtend liep de koerswinst op tot meer dan 6 procent.

Die aarzeling is logisch. De winstberekening van Philips telt zoveel plussen en minnen dat het resultaat onder de streep weinig betekent. Zo heeft het concern recent zijn belang in het chipbedrijf ASML teruggebracht, hetgeen 67 miljoen euro in het laatje bracht. ,,Die verkoop hield verband met onze behoefte aan cash'', aldus Hommen vanochtend in een toelichting. Ook de recente overstap op het Amerikaanse boekhoudsysteem US Gaap pakte niet verkeerd uit. Amerikanen schrijven bijvoorbeeld niet jaarlijks af op eerder betaalde overnamepremies (goodwill), in Nederland wel een vaste gewoonte. Had Philips de regels van vorig jaar gebruikt, dan had een verlies geresteerd van 91 miljoen euro. Tel daarbij de gevolgen van de lopende herstructureringen op – waarvan de kosten (278 miljoen euro) vorig jaar al zijn genomen – en de kwartaalwinst lijkt symbolisch.

Maar Hommen kan ook schermen met incidentele tegenvallers. Zo krijgt het bedrijf 150 miljoen euro minder binnen aan winst op zijn pensioenregeling in Nederland. En bij een samenwerking met LG in Korea droeg het concern 91 miljoen bij voor een reorganisatie. ,,Wanneer je alle eenmalige plussen en minnen bijelkaar optelt en uit de nettowinst haalt, resteert een nettoverlies van 9 miljoen. Dat valt toch mee, hè?'', aldus Hommen die ondanks alle voorzichtigheid ,,absoluut'' een winstgevend 2002 verwacht. Zijn voorzichtige optimisme, en dat van de belegger, is voor een groot deel gebaseerd op het herstel bij de grote verliezers van vorig jaar: chips en de beeldschermen. De productiecapaciteit wordt weliswaar slechts voor de helft gebruikt, maar de verkopen stijgen. De divisie Componenten (beeldschermen en andere pc-onderdelen) was over heel 2001 nog goed voor een verlies van 667 miljoen euro, maar in de eerste drie maanden werd, mede dankzij eenmalige baten, een plusje van 19 miljoen behaald. Wanneer Philips de schade bij de chips (Hommen: ,,dit jaar zeker quitte'') en componenten beperkt weet te houden, staat weinig een fraaie winst in de weg. Huishoudelijke apparatuur, consumentenelektronica, licht en medische systemen draaien redelijk tot zeer goed. Mede dankzij de vele kostenbesparingen.

Het enige gevaar komt nog van het boekhoudkundige front: de Amerikaanse boekhoudregels dwingen Philips vermoedelijk tot een enorme afschrijving op het belang in Vivendi. Met de huidige beurskoers gaat het om zeker 600 miljoen euro die ten laste komt van de winst. Dat Hommen desondanks rode cijfers uitsluit, geeft aan dat zijn optimisme minder voorzichtig is dan het lijkt.