Kok biedt ontslag kabinet aan

Het tweede kabinet Kok dient vandaag zijn ontslag in. Dit werd vanmiddag algemeen verwacht in Den Haag.

Het kabinet kwam vanochtend voor spoedberaad bijeen om hiertoe te besluiten. Over een maand zou de officiële ambtstermijn van het tweede paarse kabinet ten einde komen.

Het voortbestaan van het kabinet was onhoudbaar geworden na de aanhoudende speculaties over het mogelijk aftreden van minister Pronk (VROM) en minister De Grave (Defensie) in verband met de conclusies van het vorige week verschenen NIOD-rapport over de val van de moslimenclave in Srebrenica in 1995, en de nasleep daarvan. Bij het ter perse gaan van deze krant vanmiddag werd er in Den Haag van uitgegaan dat de premier omstreeks vier uur de Tweede Kamer zou informeren over de val van het kabinet Kok II. Volgens verwachting zou dan ook nog vandaag een debat in de Tweede Kamer volgen over de ontstane crisissituatie.

Algemeen werd aangenomen dat het Kamerdebat over het NIOD-rapport volgende week gewoon zal doorgaan. In de Tweede Kamer tekent zich een meerderheid af voor een parlementaire enquête. Op de agenda voor het kabinetsberaad van vanochtend stond formeel het rapport van het NIOD. In het rappport werd onder meer geconcludeerd dat Kok in 1995 onvoldoende de regie in handen had tijdens de val van Srebrenica.

Directe aanleiding voor de kabinetscrisis vandaag was de mededeling gistermiddag van minister Pronk dat hij zijn conclusie inzake het rapport van het NIOD al had getrokken. Daarop volgden speculaties over het mogelijk aftreden van Pronk tijdens het reguliere kabinetsberaad aanstaande vrijdag. Vanochtend meldden bronnen binnen de VVD dat ook De Grave had besloten af te treden.

Twee weken geleden na het verschijnen van een rapport van het Interkerkelijk Vredesberaad (IKV) over Srebrenica verklaarde Pronk reeds in het actualiteitenprogramma NOVA dat hij van mening is dat ,,de politiek heeft gefaald'' bij de val van de enclave waarbij naar schatting ongeveer 7.500 mannelijke moslims werden vermoord door de Bosnische Serviërs. Voor die vroegtijdige uitlating heeft hij afgelopen vrijdag volgens Kok nog zijn excuses aangeboden.

Naar aanleiding van het NIOD-rapport over deze kwestie zinspeelde ook De Grave afgelopen week op aftreden. Na afloop van de kabinetsvergadering van vrijdag leek het er echter op dat het kabinet aanstaande vrijdag zou komen met een gezamenlijk standpunt, waarna volgende week een debat zou volgen met de Tweede Kamer. Dit scenario is door de uitlating van Pronk gisteren doorkruist.

Kok ontbood Pronk gisteren aan het begin van de avond op het Torentje. Na afloop verklaarde Pronk dat hij zijn besluit genomen had en dat hij dat zou toelichten op de ,,eerstvolgende'' kabinetsbijeenkomst.

Vervolgens kwamen de bewindslieden van de verschillende partijen in spoedberaad bijeen: de PvdA in het Catshuis, de VVD in het huis van fractievoorzitter Dijkstal in Wassenaar en D66 ten huize van minister Borst (Volksgezondheid) in Bilthoven.

Pronk zou het oneens zijn met de stelling in het NIOD-rapport dat het kabinet rond de val van Srebrenica niets te verwijten valt. Hij vindt volgens het Radio 1 Journaal ,,dat het kabinet wel degelijk heeft gefaald''. Kok zei afgelopen vrijdag nog dat iedere speculatie over het vertrek van een of meer ministers ,,voorbarig of misplaatst'' was.