Dramatische openheid

Trainspotting is zo populair in Australië dat de film de status heeft bereikt van `meest gestolen video van het land'. Zo anders was de situatie in de Verenigde Staten toen de film daar in 1996 uitkwam. Moraalridders liepen te hoop om Danny Boyle's werk te verketteren als `drugsreclame'. Senator Bob Dole gebruikte in zijn presidentiële campagne de film zelfs als ultiem voorbeeld van de verheerlijking van heroïnegebruik.

Maar Trainspotting is niet pro-drugs en zelfs niet anti-drugs zoals sommige beweren. De drugswereld van Edinburgh is simpelweg de biotoop van de hoofdpersonen en die wordt getoond met een openheid die van zichzelf al dramatisch is. Natuurlijk heeft Boyle zijn personages wat aangescherpt waardoor ze net zo emblematisch worden als de kale gebruikerspanden, bedompte pubs, gore wc's en truttige huiskamerinterieurs. De disfunctionele vriendengroep rond `verteller' Mark Renton (de doorbraakrol van Ewan McGregor) verenigt alle menselijke afwijkingen. Begbie is een alcoholistische en gewelddadige psychopaat wiens dialoog voor meer dan de helft bestaat `fuck'. Spud is een sukkel. En Sick Boy is een opportunist met een encyclopedische kennis over Sean Connery.

Hun belevenissen zijn weinig opzienbarend, maar ze worden verbeeld met een grimmig soort humor. Werkelijk dramatische momenten met doden in de directe omgeving worden bijna terloops getoond. De scènes waarin Renton een overdosis neemt of afkickt zijn het meest indringend. Hij vergeet nergens dat de film een kruising is tussen satire en een `coming of age'-verhaal vol vragen over vriendschap, identiteit en verraad.

Met zijn snelle montage, hippe soundtrack en sterke camerawerk heeft Boyle de sfeer van Irvine Welsh' gelijknamige roman perfect vertaald. Trainspotting geldt als het beste dat de Schotse ex-junk tot nu toe schreef. In zijn recente Glue probeerde Welsh (die in de film een klein rolletje speelt als de schichtige Mikey Forrester) de draad op te pikken door een gelijksoortige vriendengroep als dertigers te portretteren, maar hij slaagt er niet in de snelheid en humor van zijn eerste succes te evenaren. Voor fans van Renton, Begbie, Spud en Sick Boy is het dan ook goed nieuws dat de schrijver momenteel werkt aan een opvolger van Trainspotting. Mocht dit tweede deel ooit verfilmd worden, dan is Danny Boyle de aangewezen man voor de job.

Trainspotting (Danny Boyle, 1996, Groot-Brittannië), morgen, Canvas, 21.00-22.35u.