Verhoeven sombert over fantastische film

Mensen op stang jagen, dat is wat hij het liefste doet. Dus beklemtoont filmmaker Paul Verhoeven ten overstaan van een zaal vol liefhebbers van horror- en fantasyfilms dat de Lifetime Achievement Award van het 18de Festival van de Fantastische Film die hij zaterdag kreeg uitgereikt, het einde markeert van de periode waarin hij, vaak omstreden, sciencefictionfilms maakte als Robocop, Total Recall en Starship Troopers.

Verhoeven is eregast van het festival dat nog tot en met woensdag rondom het Amsterdamse Leidseplein wordt gehouden. Het wordt volgens de regisseur van klassiekers als Turks Fruit en Soldaat van Oranje, die twintig jaar geleden gefrustreerd door filmklimaat en subsidiegevers zijn geboorteland verliet, bijvoorbeeld tijd voor een film over de Palestijnen. Eerder die dag had de Amerikaanse filmroddelsite Ain't It Cool News al een interview met Verhoeven geplaatst waarin hij beweert dat de hele situatie in Afghanistan een kopie was van zijn in Amerika van fascisme betichtte sf-film Starship Troopers. Het is moeilijk om in een land zonder gevoel voor ironie te leven, zei Verhoeven daarover in een talkshow met het Amsterdamse publiek. De politieke situatie, waarin de conservatieve minister van Defensie John Ashcroft een naakt standbeeld in zijn kantoor van een lendendoek voorziet, baart hem zorgen.

In zijn nieuwe projecten wil hij zich meer in de Europese geschiedenis en cultuur verdiepen. Behalve op een Russische detectivefilm heeft Verhoeven zijn oog ook laten vallen op Batavia's Graveyard naar het boek van Mike Bash over het VOC-schip. Het is een soort Lord of the Flies aan de Australische kust waarin Verhoeven zijn fascinatie voor seks en geweld en ontmenselijkt gedrag terugvindt.

Films die hij niet met Nederlands geld alleen kan maken, zei hij zondag op een symposium over het fantastische filmklimaat in Nederland. Volgens Verhoeven in twintig jaar, toen een bevoogdend productiefonds hem het leven zuur maakte, weinig veranderd. Fel diskwalificeerde hij medepanellid en intendant van het Filmfonds Burny Bos die verklaarde niet van thrillers en fantasy te houden en er zelfs niet naartoe te gaan. De enige Nederlandse titel in het laatste genre die hij kon noemen was zijn eigen Minoes.

Hard werken en doorzetten, dat zijn de praktische, maar weinig opbeurende adviezen die Verhoeven heeft voor het grote contingent Nederlandse filmmakers dat behoefte heeft aan meer fantasie en verbeelding in de vaderlandse filmproductie. Zijn eigen films zal hij maken met Europees geld en Amerikaanse sterren, want ,,sterren en in gelijke mate hun agenten maken tegenwoordig de dienst uit.''