Meneren op oorlogspad

Een spannende race. Wie wordt president dit jaar? De voorzitter van de Lijst Melkert met 45 echte zetels of de voorzitter van de Lijst Fortuyn met 17 of 23 virtuele? Vrijdagavond hadden de heren een fel debat aan twee katheders met Fons de Poel ertussenin. Kandidaat Bush versus kandidaat Gore voor de klas nagespeeld. Bijna echt als ze niet zo vaak door elkaar praatten. Er hapert iets aan een politiek stelsel waarin een buitenstaander die wél voor de tv kan uitleggen binnen een half jaar zo dominant wordt. Zodra hij weg is, zakt het debat weer in.

Meneer Melkert had geoefend en was scherp. Zijn grapjes – ,,voetnoten professor'' en ,,hoofdstuk zes, vers drie'' (uit Pims boek) – herhaalde hij net iets te vaak. Slim van Melkert om zijn tegenstander te vragen hoeveel leerlingen de gemiddelde school heeft. Professor Pim wist het niet. Hij lustte zijn tegenstander rauw. Zijn tanden blikkerden in de tv-lampen als hij sprak. ,,Dichter bij elkaar zult u voorlopig niet komen'', stelde De Poel aan het einde vast. ,,Dat is heel goed voor een democratie. Dat moet ook niet. Het is hij of ik'', zei Fortuyn. Meer dan één miljoen kijkers. Met getrainde debaters in tweegesprekken wordt het voor de leek gemakkelijker om een keuze te maken.

Ik ben debatmoe, maar ze blijven uitzenden, want politiek, vooral met Fortuyn erbij, scoort kijkcijfers. Melkert in Het Lagerhuis, Roger van Boxtel en Thom de Graaf in Herberg de Leeuw. Het debatje Fortuyn versus meneer Balkenende op zaterdag was tammer. De heren kenden elkaar van vroeger en misschien regeren ze nog eens samen. Ze zaten aan een niervormige tafel met in het midden moderator Andries Knevel. Die hield zijn handen stil en wilde weten hoe het stond met de christelijke inspiratie van Fortuyn.

Godsdienst was een mooie aanleiding geweest voor een vraag aan Fortuyn over de islamieten die er van hem niet in mogen. Is dat een christelijk idee? Welk grondwetsartikel wil hij schrappen? Ook Balkenende bracht het niet ter sprake. Alleen Tjerk Westerterp, nummer twee voor Leefbaar Nederland, kwam ermee in Buitenhof tegenover Jim Janssen van Raay van de Lijst Fortuyn. Museaal tafereel. Janssen van Raay was aanminnig alsof hij door ,,amice'' Westerterp op een Rotary-lunchdis werd getrakteerd, maar Westerterp wilde debat. ,,Neem Srebrenica'', zei die. ,,Als op dat moment 7.000 moslimmannen zich hadden aangemeld als vluchtelingen, hadden we mogen weigeren omdat er geen islamiet in Nederland kan.'' Westerterp ging door op Fortuyns plan om het Europees parlement af te schaffen en op zijn onbetrouwbaarheid waar Leefbaar Nederland ervaring mee had. Fortuyn wil nu al niet meer in de Kamer als hij slechts zes zetels krijgt, zei Westerterp. Janssen van Raay wierp tegen dat het allemaal zo niet stond in het boek van Fortuyn. ,,Word jij de interpretator van het boek van Pim Fortuyn? Hij schrijft een boek, vervolgens wordt het niet uitgevoerd en jij gaat zeggen hoe we het moeten lezen'', zei Westerterp.

Zoveel interviews en talkshows over politiek. Vrijdagnacht in Krachtstroom, een ander praatprogramma, waarschuwde Irene von Lippe-Biesterfeld al dat we schoon moeten denken, want ,,wij vervuilen met onze gedachten''. Mijn kamer staat na zo'n weekeinde blauw van de gedachtevervuiling.

Zondagavond Netwerk waarin de Groenlinkse lijsttrekker Rosenmöller werd getest met een ,,charisma-meter'' en ,,taaltribunaal''. De andere lijsttrekkers volgen. Een Duitse professor zei na allerlei onderzoekingen met grafieken en panels van kijkers dat Rosenmöllers open, directe stijl sehr gut met den politischen Zielsetzungen (van Groenlinks) harmoniert.

Ik dacht dat we op dinsdagavond al zo'n lijsttrekkersprogramma hadden, Voor je kiezen. Zouden Netwerk en al die anderen niet zelf op onderzoek uit moeten gaan naar de politici en hun programmapunten, in plaats van almaar dezelfde debatten met telkens nieuwe gastheren op te voeren? Nee, iedere presentatortje van de mannelijke kunne moet een keertje aan de beurt komen. Kan zo'n meneer later zeggen dat hij in dat roemruchte verkiezingsjaar 2002 zelf nog tussen de andere meneren heeft gemodereerd.