De wederopstanding van Chávez

De president van Venezuela, Chávez, keerde dit weekeinde 48 uur na een staatsgreep terug aan de macht. Wat gebeurde er de afgelopen dagen?

De terugkeer van de Venezolaanse president Hugo Chávez, die gisteren zijn positie als hoogste leider van het land weer innam, was even onverwacht als zijn vertrek drie dagen geleden. Van president tot gevangene, en weer tot president.

Donderdag 11 april: Voor de derde achtereenvolgende dag gaan meer dan honderdduizend Venezolanen de straat op om te protesteren tegen het omstreden besluit van president Hugo Chávez de leiding van de staatsoliemaatschappij te vervangen door een top die loyaal aan hem is. Verschillende grote vakbonden en het bedrijfsleven van Venezuela slaan de handen ineen en vragen om het aftreden van de president. Zij zijn al langer ontevreden over Chávez die zich steeds meer zou ontpoppen tot een linkse dictator. Omdat Chávez zegt niet te zullen wijken, besluiten de stakingsleiders het protest voor onbepaalde tijd voor te zetten. Meer dan 150.000 demonstranten verzamelen zich rond het presidentieel paleis. Verschillende generaals roepen het regeringsleger op de protesten te steunen. Het komt tot harde confrontaties tussen de demonstranten en de Nationale Garde. Wanneer het vuur op de demonstrerende menigte wordt geopend en vijftien doden en honderden gewonden vallen, geeft het leger de Chávez-getrouwe volksmilities de schuld. Zij zouden door Chávez zijn voorzien van wapens en zijn aangespoord te schieten.

Vrijdag 12 april: De verdeeldheid binnen het leger neemt toe. Een onderminister van Openbare Veiligheid en opperbevelhebber van de Nationale Garde sluit zich bij de rebellerende militairen aan. Nadat bekend is geworden dat er tijdens de demonstraties doden zijn gevallen, trekken verschillende hoge militaire leiders hun steun aan Chávez in. Zij vinden dat de linkse populist te ver is gegaan. Een militaire delegatie onderhandelt met Chávez over zijn aftreden. In de vroege ochtend geeft hij zich gewonnen en verlaat hij onder militaire escorte het paleis. De bevolking in de hoofdstad gaat juichend de straat op. Chávez wordt ondergebracht op een militaire basis buiten de hoofdstad Caracas. Het gerucht gaat dat Chávez mogelijk tot eenballingschap op Cuba wordt gedwongen. Dan neemt de nieuwe interimleider van Venezuela het woord. Het is Pedro Carmona Estanga, hoofd van de belangrijkste werkgeversorganisatie Fedecamaras. Hij belooft nieuwe verkiezingen maar onduidelijk is wanneer. Hij ontbindt het pas ingezworen parlement en ontslaat de rechters van de Hoge Raad. Latijns-Amerika veroordeelt de staatsgreep vrijwel unaniem, de Verenigde Staten zeggen dat Chávez het er zelf naar heeft gemaakt.

Zaterdag 13 april: Ook op straat is de verdeeldheid groot. In de nacht van vrijdag op zaterdag neemt het Chávez-getrouwe protest in sterkte toe. Aanhangers van de afgezette president houden een nachtelijk protest buiten de poorten van de militaire basis waar Chávez zou verblijven. Het verzet tegen Carmona's ondemocratische maatregelen neemt toe. Steeds meer mensen gaan de straat op en spreken zich uit voor de terugkeer van Chávez. Het komt opnieuw tot schermutselingen. En weer vallen er doden en vele gewonden. Onduidelijk is hoeveel. Ook onder de coupplegers blijken de meningen verdeeld. Er is even sprake dat legerfacties met elkaar op de vuist zullen gaan. Generaal Efrain Vasquez, medecouppleger die het opperbevelhebberschap over de Venezolaanse strijdkrachten op zich heeft genomen, komt tegen Carmona in opstand. Vasquez belooft dat Chávez, die op een Venezolaans eiland gevangen zit, het land mag verlaten. Ook zal het parlement weer in ere hersteld worden. Het leger ,,corrigeert onmiddellijk de fouten die in dit overgangsproces gemaakt zijn'', aldus Vasquez. Chávez-getrouwe generaals spreken zich uit tegen Carmona en voor de terugkomst van de ex-president. Aanhangers van Chávez bezetten ten minste twee televisiestations. De interimleider bezwijkt tenslotte onder de druk en treedt af. Chávez plaatsvervanger, vice-president Diosdado Cabello, neemt overeenkomstig de grondwet de leiding over. Hij zegt dat Chávez nooit is afgetreden en bezweert dat hij weer terug zal keren.

Zondag 14 april: In de vroege morgen is het nog onduidelijk of Vasquez Cabello zal steunen. Maar op straat neemt de steun voor Chávez nog altijd toe. Dan nemen Chávez-getrouwe militairen weer bezit van het presidentieel paleis. Nog voor het aanbreken van de dag keert Chávez terug naar Caracas. Opgeluchte leden van de regering en loyale militairen halen Chávez juichend binnen. ,,Wat ik voel is een volk vol liefde'', zegt Chávez geëmotioneerd. ,,Dit is een van de belangrijkste dagen uit de geschiedenis. Ik dank U God.''