Van der Capellen

Het is goed dat er weer aandacht is voor Joan Derk van der Capellen tot den Pol – niet alleen groot patriot, maar ook grondlegger van onze betrekkingen met de VS. Elsbeth Etty (Z, 16 maart) meent vrij zeker te weten hoe Capellen zou hebben gereageerd op recente ontwikkelingen in de Nederlandse politiek, met name op de man die zich met Capellen meent te kunnen vergelijken. Maar dat kunnen we niet weten.

Het lijkt mij interessanter te vernemen hoe Capellen nu aankijkt tegen 200 jaar Verlichtingsgeschiedenis. Hoe zou hij de ervaring met de Verlichtingstriniteit `Vrijheid, Gelijkheid, Broederschap' in terugblik beoordelen? Misschien zou hij ons op de schaduwkant wijzen. Het is zelfs niet uit te sluiten dat Joan Derk zijn verdriet zou hebben uitgesproken over de schade die is aangericht door het onkritisch gebruik van het begrip gelijkheid, dat hij erop zou hebben gewezen dat te vaak niet scherp is onderscheiden naar gelijkheid in empirische zin (vooral 's mensen feitelijke ongelijkheid) en gelijkheid in juridische en morele zin (gelijkwaardigheid). Wij kennen de geschiedenis die na hem kwam en zo zien we hem misschien te gemakkelijk in het licht van de Revolutie. Capellen was weliswaar `progressief', maar geen revolutionair en hij koppelde gelijkheid evenmin los van de notie `voor God'.