NIOD-rapport 2

Opluchting overheerst daags na de presentatie van het NIOD-rapport over Srebrenica. De fouten die inzake dit drama zijn gemaakt blijken niet ernstig genoeg om de zelfgenoegzame politici en legertop te verontrusten. Zelfs een parlementaire enquête is niet meer nodig valt te lezen in diverse kranten. Iedereen is nu van alle blaam gezuiverd; we wisten het niet, waren machteloos of volgden alleen bevelen op.

Hoe anders is de reactie van de overlevenden; de moeders van de vermoorde vaders, mannen en zonen. Wat een schril contrast. Waar het in Nederland alleen maar lijkt te gaan om het wel of niet behouden van de eigen baan en goede naam reflecteert zich in de ogen van deze vrouwen het drama van de massamoord.

Het NIOD-rapport mag in al zijn wijsheid en wetenschappelijke distantie de Nederlandse betrokkenen vrijpleiten omdat er geen of onvoldoende bewijzen zijn voor het tegendeel,maar hoe zit het met de morele verantwoordelijkheid ?

Natuurlijk is het makkelijk om Nederland ook op dit punt onmiddellijk uit de beklaagdenbank te halen en de Verenigde Naties als schuldigen aan te wijzen. Maar een land dat zich willens en wetens in een dergelijk avontuur stort en zich capabel genoeg acht om in een uiterst wrede Balkan oorlog een enclave van duizenden vluchtelingen te beschermen moet ook de moed hebben om deze verregaande arrogantie onder ogen te zien.

De Nederlandse politiek en het defensieapparaat zijn wel degelijk moreel verantwoordelijk voor de massamoord in Srebrenica. Ook al stond Dutchbat dan feitelijk machteloos tegenover de Serviërs, ze hebben met hun aanwezigheid wel de gevaarlijke illusie van veiligheid in stand gehouden. Hoe je de feiten ook weegt, keert en onderzoekt, één punt staat als paal boven water: Nederlandse militairen bevonden zich op de plek van een massamoord op een weerloze bevolking die volledig aan hun was toevertrouwd.

Het zou Nederland sieren om deze verantwoordelijk te aanvaarden. Zijn er bijvoorbeeld ooit excuses aangeboden aan de slachtoffers van Srebrenica? Wanneer premier Kok als reactie op het NIOD-rapport zo parmantig stelt `iedereen recht in de ogen te kunnen kijken' bedoelt hij dan ook de vrouwen van Srebrenica ? Iets meer lotsverbondenheid zou hier toch zeker op zijn plaats zijn.