Niet meer vergeten

Hoe kan men voorkomen dat `Srebrenica' zich nog eens voordoet? De internationale gemeenschap moet zich van tevoren veel beter rekenschap geven van de consequenties van ingrijpen. Doormodderen is fataal voor iedereen, zeggen de onderzoekers unaniem.

Rapport Verenigde Naties, 15 november 1999:

De tragedie die zich heeft voltrokken na de val van Srebrenica is om twee redenen schokkend. In de eerste plaats door de omvang van de misdrijven die daar zijn gepleegd. Voor Europa was het voor het eerst sinds de gruwelijkheden van de Tweede Wereldoorlog dat men getuige was van massamoord op dergelijke schaal. De val van Srebrenica was ook schokkend omdat de bevolking in de enclaves geloofde dat hun veiligheid gewaarborgd was door de autoriteit van de Veiligheidsraad, de aanwezigheid van UNPROFOR en de mogelijke inzet van luchtwapens door de NAVO

De afwezigheid van een adequaat inlichtingenapparaat, gecombineerd met de geringe bereidheid van lidstaten om gevoelige informatie te delen met een zo open – en in hun ogen zo onveilige – organisatie als de VN, is een van de belangrijkste obstakels bij de operationele werkzaamheden tijdens onze missies

Met wijsheid achteraf kan men zien dat veel fouten die de VN hebben gemaakt, voortvloeiden uit één, ongetwijfeld goedbedoelde opzet: we probeerden de vrede te handhaven en de regels van vredeshandhaving toe te passen daar waar vrede niet te handhaven was

(..) In zo'n situatie is het duidelijk dat men moet beschikken over de kennis en kunde om mandaten goed aan te laten sluiten bij de realiteit van de gebeurtenissen in het gebied. Die vaardigheid is van cruciaal belang om te kunnen waarborgen dat de juiste inzet van troepen en de juiste bevelsstructuur worden gebruikt. Die flexibiliteit was volledig afwezig bij de leiding van UNPROFOR

De eerste van de algemene lessen die we moeten trekken, is dat vredesmissies waar geen politieke consensus over bestaat gedoemd zijn te mislukken. Er is een rol voor vredeshandhaving – een belangrijke rol in een door conflicten verscheurde wereld – en er is zelfs een rol voor beschermde gebieden en veilige havens in bepaalde situaties. Maar het handhaven van de vrede en het voeren van oorlog zijn verschillende activiteiten die niet door elkaar moeten worden gehaald

De voornaamste les van Srebrenica is dat een weloverwogen en systematische poging om een heel volk te terroriseren, te verdrijven en te vermoorden moet worden bestreden met alle mogelijke middelen en met de politieke wil het beleid door te voeren tot in zijn uiterste consequentie

Achteraf gezien was het een verkeerde beslissing van ons om herhaaldelijk in het openbaar te verklaren dat we geen luchtaanvallen tegen de Serviërs wilden uitvoeren, behalve als laatste redmiddel

Srebrenica heeft geleid tot het inzicht dat `Bosnië' stond voor een militair conflict, maar ook voor een moreel doel. Dat inzicht is te laat doorgedrongen tot de VN en de wereldgemeenschap. De tragedie van Srebrenica zal ons voor altijd achtervolgen

Wanneer de internationale gemeenschap een plechtige belofte doet aan onschuldige burgers dat zij beschermd zullen worden tegen een massaslachting, dan moet diezelfde gemeenschap bereid zijn die belofte met de benodigde middelen te ondersteunen. Wil de gemeenschap dat niet, dan is het beter al vanaf het begin op dit punt geen hoop en verwachtingen te wekken en dan moet men niet proberen om de bevolking te hinderen in hun mogelijkheden zichzelf te verdedigen.