`Liever Mark Spitz dan Arnold Schwarzenegger'

Professor Linn Goldberg heeft met bemoedigende resultaten een educatief programma ontwikkeld waarmee hij Amerikaanse scholieren en studenten wil behoeden voor dopinggebruik.

Het bestrijden van doping blijft vooralsnog dweilen met de kraan open. Op het congres 'harmonisatie van het anti-dopingbeleid', dat afgelopen twee dagen op het nationale sportcentrum Papendal werd gehouden, hield de Amerikaan Linn Goldberg (54) een inleiding over zijn educatief anti-dopingprogramma voor scholieren en studenten. Hij is daarmee erg succesvol in eigen land.

De professor geneeskunde uit Portland, die hoofd is van de afdeling Gezondheidpromotie en Sportgeneesmiddelen aan de universiteit van Oregon, heeft een voorlichtingstheorie ontwikkeld, waarmee jonge mensen groepsgewijs onder leiding van een coach op de gevaren van doping worden gewezen. Daarvoor bewandelt Goldberg niet de traditionele weg met pamfletten en het wijsvingertje, maar confronteert hij jongeren met de harde werkelijkheid.

Goldberg heeft een apart programma voor jongens en voor meisjes uitgewerkt. ,,Omdat hun belevingswereld zo verschilt'', verklaart hij. ,,Kinderen luisteren niet naar experts. Lessen werken niet, net zo min als informatiemappen, slogans en folders. Onze boodschap luidt niet: gebruik geen doping, maar: maak een keus. En baseer die beslissing op de feiten. Neem bijvoorbeeld alchohol, dat geeft mogelijk een prettig gevoel op party's maar het beïnvloedt wel de spieren en het vermindert de aanmaak van testosteron. Bovendien kun je er dronken van worden. Wil je dat? Nee, zeggen sommigen.''

Goldberg laat jongeren in groepen van maximaal acht personen werken. De voorlichting is gebaseerd op social learning, om te voorkomen dat de media voor de beeldvorming zorgt. ,,In de praktijk laat de jeugd zich niet beïnvloeden door sporthelden, maar door leeftijdgenoten. Neem jongens die hun spieren oppompen met anabole steroïden in de veronderstelling er goed uit te zien. Maar wij laten dan meisjes via foto's de keus tussen twee kleerkasten, twee normale jongens, zeg maar het zwembroektype, en een dikke en een magere. Dat blijkt hun voorkeur in vrijwel alle gevallen naar het zwembroektype uit te gaan. Ze kiezen voor Mark Spitz in plaats van Arnold Schwarzenegger.''

Goldberg richt zich op jongeren, omdat die nog te beïnvloeden zijn. ,,Doping gebruiken is een kwestie van kansberekening. Het risico wordt afgewogen tegen het profijt. Als je weet dat met doping een gouden medaille is te winnen, ben je eerder geneigd de kans te wagen. Maar wij bieden alternatieven in de vorm van voedingsprogramma's en sportspecifieke trainingen. Dat proces pogen we in een vroeg stadium te sturen, onder andere door te waarschuwen voor sociale drugs als alcohol en marihuana. Wie die middelen gebruikt, is gevoelig voor doping wanneer hij bijvoorbeeld kiest voor american football, de sport van grootgebruikers.''

Het terrein waarop Goldberg zich begeeft is redelijk onontgonnen, omdat vrijwel alle maatregelen zijn gericht op de controles. ,,Maar dat heeft niet geleid tot afname van het gebruik'', moet hij vaststellen. Er is eerder sprake van een omgekeerd effect, vindt hij. ,,Opvoering van het aantal testen wekt de indruk, dat er een groot probleem is, maar óók dat doping werkt. Toen Ben Johnson op de Olympische Spelen van 1988 werd betrapt op stanozolol, nam het gebruik van dat middel juist toe. Johnson had namelijk bewezen dat je er mee kon winnen. Dat beeld werd jaren later versterkt nadat hij zijn rentree had gemaakt. De krantenkoppen luidden toen: 'Ben Johnson een stuk langzamer'. Met andere woorden: doping is functioneel; geef hem stanozolol en hij zal weer net zo snel als vroeger zijn.''

Het resultaat van Goldbergs programma is bemoedigend, ook al omdat het bekroond is door zowel het nationaal instituut tegen drugsgebruik als het nationaal instituut voor gezondheid. Daarnaast heeft een onderzoek aan 32 vergelijkbare scholen het effect volgens Goldberg bewezen. ,,De helft volgde mijn programma en de andere kregen informatie via pamfletten. Op `mijn' scholen was het gebruik van anabole steroïden tot 50 procent gereduceerd. Hetzelfde resultaat gold voor alcohol en drugsgebruik. Onder invloed achter het stuur van een auto stappen was met 24 procent afgenomen. Die resultaten werd op de andere scholen bij lange na niet gehaald.''

Het werk van Goldberg is nobel en eerzaam, maar lijkt heilloos in een land waar het de honkballers vrijstaat doping te gebruiken en voedingssupplementen met verboden pro-hormonen bij elke drogist verkrijgbaar zijn. Het meest significante gebruik van doping kwam van de inmiddels gestopte honkballer Mark McGwire, die een wereldrecord aan homeruns bij elkaar sloeg mede dankzij het gebruik van anabole steroïden. En hij kwam er bovendien nog rond voor uit ook.

Gelukkig met dergelijke publiciteit is Goldberg niet, maar hij ligt er evenmin van wakker. ,,Omdat McGwire ver bij de jeugd vandaan staat. Hun voorbeeld is de ster-atleet op school. McGwire is een man van een plaatje, die je niet kunt aanraken. Toen hij zijn record vestigde, was McGwire in de nadagen van zijn carrière en dat record leverde hem veel geld op. Dat was zijn keus.''

Volgens Goldberg hebben controles alleen zin als die gepaard gaan met een voorlichtingsprogramma. Met afgrijzen heeft hij kennis genomen van de dopinggevallen op de Olympische Winterspelen, in februari in Salt Lake City. ,,Er werden drie langlaufers betrapt op het middel darbepoëtine, waarna ze alleen de medaille moesten inleveren van de race waarin ze waren betrapt. Die andere plakken mochten ze houden. Ik vind dat IOC-voorzitter Jacques Rogge de betrokkenen, Johann Mühlegg uit Spanje en de Russinnen Larissa Lazutia en Olga Danilova, had moeten vragen om al hun medailles in te leveren. In het geval ze dat hadden geweigerd, had de nummer twee alsnog een gouden medaille moeten ontvangen. Bij het kunstrijden is dat wel gebeurd. Daar zat de fout weliswaar bij een jurylid, maar het principe is hetzelfde.''