`Les Guignols' doen Chirac en Jospin huiveren

De verkiezingscampagne in Frankrijk doet het satirische tv-programma `Les Guignols de l'Info' goed. Maar Chirac en Jospin zijn er niet gerust op.

Toen de Franse president Jacques Chirac onlangs in het kader van zijn naar-de-burger-toe-politiek, maar vooral omdat er verkiezingen naderen, op bezoek ging in de beruchte banlieue, werd hij door jongeren bespuugd en uitgescholden. `Supermenteur', superleugenaar, was hun favoriete kreet. Toen de `kleine' presidentskandidaat François Bayrou, van de rechtse UDF, daarna de moeilijke wijken inging en met stenen werd bekogeld, riep zijn entourage sussend: ,,Hij heeft niets te maken met de `Supermenteur'!''

Gisteravond werd de laatste scène nog weer eens op televisie vertoond, in Le vrai journal (`Het echte journaal') van Karl Zéro, op Canal+. Zo was de cirkel rond en maakte de betaaltelevisie-zender, commercieel ten slotte, terloops nog even reclame voor zichzelf. `Supermenteur', de inmiddels nationaal gebezigde bijnaam van Jacques Chirac, is immers een uitvinding van Les Guignols de l'Info, het populairste programma van Canal+. Het is gratis te bekijken, op prime-time, maar dat is niet de enige oorzaak van zijn populariteit. Hoewel voorafgegaan door flitsende spotjes, een luidruchtig sportbulletin en aanverwant in zenuwlijderstempo opgedist beeldmateriaal dat vooral de jonge kijker moet behagen, wordt het tien minuten durende Les Guignols om zijn inhoud bekeken. Nadat het een tijd minder kijkers trok, nadert de kijkdichtheid (15 procent, 3,5 miljoen kijkers) sinds het begin van de verkiezingscampagne weer die van de hoogtijdagen.

Les Guignols de l'Info (De Poppen van het Nieuws) is de Franse variant van het Britse Spitting Image. Het duurt tien minuten en wordt in deze verkiezingstijd voorafgegaan door het al even satirische Le Vrai Journal. Ook Les Guignols heeft de vorm van een nieuwsjournaal, gepresenteerd door een pop met de karikaturale trekken van Patrick Poivre d'Arvor (beter bekend als PPDA), nieuwslezer van het journaal van TF1. Deze praat in een studio met publiek sketches aan elkaar en interviewt een (echte) persoon die in het nieuws is. In zijn dertienjarige bestaan heeft het programma een tableau de la troupe opgebouwd van 260 rubberen, door acteurs tot leven gebrachte mombakkesen die, alnaargelang de actualiteit, worden opgezet.

De vaakst optredende pop is vanzelfsprekend die met de trekken van de president van de Republiek, Jacques Chirac. Voor de betrokkene is dat, anders dan zeven jaar geleden, geen onverdeeld genoegen. Volgens menigeen heeft Chirac, destijds nog opgevoerd als een gemoedelijk appels uitdelend personage, zijn overwinning van 1995 aan Les Guignols te danken. Maar sinds de president doelwit is geworden van onderzoeksrechters wegens zijn vermeende betrokkenheid bij verschillende fraudezaken, is zijn evenknie gaandeweg veranderd in een maffia-baas, die voortdurend met stapels bankbiljetten in de weer is en die, gehuld in wolfskleren, wordt aangeduid met `Supermenteur'.

Met de rubberen Bernadette, Frankrijks first lady, kan Supermenteur spontaan aan het rappen slaan: `Liever de poet dan het recht / Zonder boeien genieten we pas echt'. Klagen doet hij ook, tegenover PPDA: ,,Doe ik een greep uit de kas: gesodemieter. Doe ik vijf jaar lang niks: gesodemieter. Lap ik de rechter aan mijn laars: weer gesodemieter. Het is ook nooit goed of het deugt niet, hè?!''

Volgens peilingen naar de invloed van Les Guignols valt de electorale schade mee, maar het Elysée is er niet gerust op. Zo hebben naar verluidt twee presidentiële medewerkers, overigens tevergeefs, een bezoek gebracht aan de hoogste bazen van Canal+. De president zelf doet zo luchtig mogelijk over zijn alter-ego en wijst op de `vrijheid van satire'. Alleen Bernadette heeft laten weten dat `het niet goed [is] wat die journalisten doen'.

Dat vindt de Socialistische Partij, van Chiracs rivaal Lionel Jospin, ook. Volgens een in dagblad Le Parisien citeerde getrouwe van de premier is de partij gemaand `zich niet al te zeer te verheugen over de enorme colateral damage'. Leedvermaak kan een boemerang zijn. Bovendien zou het publiek `Supermenteur' kunnen zien als een symbool voor de politiek in het algemeen. Daarbij komt dat de rubberen Jospin een bleekneus is, waarbij de dynamische Chirac-vertolking gunstig kan gaan afsteken.

De serieuze journalistiek maakt zich intussen ook zorgen. Volgens Le Monde laten journalisten het kritische werk achterwege omdat Les Guignols bestaat. ,,Supermenteur zal ons wel wreken'' is volgens hem de houding. De gezaghebbende publiciste Françoise Giroud daarentegen heeft het programma alvast uitgeroepen tot winnaar van een in haar ogen slappe campagne.