Iedereen is schuldig

Alle rapporten die zijn gemaakt na Srebrenica wijzen de Servische legerleiding aan als de hoofdschuldige van de genocide op duizenden moslimmannen. Maar ook de Verenigde Naties krijgen er stevig van langs, niet het minst in hun eigen rapport.

Rapport Verenigde Naties, 15 november 1999:

Ik (secretaris-generaal Kofi Annan, red.) ben me volledig bewust van het mandaat dat de VN moesten uitvoeren en besef pijnlijk hoezeer de organisatie daarin is tekort geschoten

Terwijl de gijzelingscrisis [van enkele honderden VN-medewerkers in Sarajevo op 26 mei 1995, red.] zich ontwikkelde, presenteerde de secretaris-generaal van de VN (toen Boutros-Ghali, red.) een rapport aan de Veiligheidsraad waarin hij inging op het mandaat van de VN, de opstelling van de partijen en de veiligheid van UNPROFOR. (..) De secretaris-generaal verzette zich tegen het gebruik van geweld, behalve in het geval van zelfverdediging, op nog drie gronden: praktische redenen, beperkingen in het mandaat en principiële redenen

(..) De secretaris-generaal erkende dat de zogenoemde veilige gebieden vaak geschonden werden, maar redeneerde dat de enige manier om echt veilige gebieden te creëren (..) was gelegen in het definiëren van een regime dat voor beide partijen acceptabel is. (..) Hij ging niet in op de door velen geuite zorgen dat de enclaves in het oosten nooit veilig zouden zijn voor Servische aanvallen omdat de bezetting van die gebieden centraal stond in hun oorlogsvoering

Op de middag van 9 juli maakten de militaire waarnemers van de VN in de sector Noord-Oost een inschatting van de situatie in Srebrenica. Hun verslag maakte melding van het feit dat de observatieposten en de manschappen van Dutchbat direct onder vuur lagen, dat de bevelhebber van Dutchbat had geweigerd om de ARBiH (het leger van de Bosnische moslims, red.) hun wapens terug te geven en dat Dutchbat niet over de middelen beschikte om de situatie onder controle te houden en de opmars van de Serviërs in de enclaves te voorkomen. ,,Dit heeft ertoe geleid dat de burgerbevolking, de ARBiH en Dutchbat aan de genade van het Bosnisch-Servische leger zijn overgeleverd''

Documenten die later zijn gevonden, wijzen erop dat de aanval op Srebrenica oorspronkelijk beperkt van opzet was. Nadat de eerste opmars onverwacht eenvoudig bleek te verlopen, besloten de Serviërs om de hele enclave in te nemen

Het is waar dat het bataljon van UNPROFOR in Srebrenica nooit direct geschoten heeft op de Serviërs. Hadden zij de aanvallers rechtstreeks aangepakt, dan waren de gebeurtenissen wellicht anders verlopen. Tegelijkertijd moet worden erkend dat de 150 militairen van het Nederlandse bataljon licht bewapend waren, in onverdedigbare posities zaten en tegenover 2.000 Serviërs stonden, die dichterbij kwamen met steun van pantserwagens en artillerie

Mijn persoonlijke overtuiging is dat het geen opzettelijke samenzwering is geweest, maar dat het menselijke en institutionele tekortkomingen waren, op allerlei niveaus, die verklaren waarom de Serviërs niet zijn weerhouden van de inname van het veilige gebied Srebrenica

(..) De hele internationale gemeenschap moet zijn deel van de verantwoordelijkheid dragen voor de tragische gebeurtenissen, die het gevolg waren van het te lang volgehouden verzet tegen het gebruik van geweld in de eerste fasen van de oorlog

(..) Het is duidelijk dat de eerste en belangrijkste verantwoordelijkheid ligt bij de architecten en de uitvoerders van de poging tot genocide in Bosnië.