Hollands Dagboek: Kas Oosterhuis

Kas Oosterhuis ontwierp het paviljoen van Noord-Holland op de vorige week geopende Floriade. Oosterhuis (50) is architect en hoogleraar aan de TU in Delft. Met zijn vrouw Ilona Lénárd, leidt hij het bureau ONL te Rotterdam. `Alweer een beledigende e-mail uit de VS.'

Woensdag 3 april

Terwijl wij de laatse hand leggen aan ons ruimteschip, het paviljoen van Noord-Holland op de Floriade, moet ik terugdenken aan een filmscenario dat mijn moeder schreef in 1967 met als titel `Het dagboek van de kosmonaut Isora Alsa'. Ze was toen 58 jaar en schreef in haar inleiding: ,,Dit boek is bedoeld als oefening voor creatief denken. De fantasie is voor de geest een weg om soepeler te worden, en beter in staat noodzakelijk verandering en vernieuwing te aanvaarden.''

Mijn moeder was kunstschilder en tekende en schilderde in de jaren zestig betoverend mooie fantasiebloemen. Helaas is haar dagboek van de kosmonaut nooit uitgegeven, maar mijn Californische broer Peter heeft het ooit gedigitaliseerd. Ik zet het op onze site.

's Ochtends vroeg in mijn gele Renault Twingo gestapt en naar de Floriade gereden met Sander. Hij is onze projectmanager voor het paviljoen het Web van Noord-Holland. Sander heeft onder meer de procedures geschreven voor de datatransfer tussen ons 3D-ontwerp en de computergestuurde snijmachines. Wij hebben vandaag afgesproken met Bert die de Hylite-panelen monteert. Hylite is een prachtig nieuwe composietmateriaal van de Corus-groep. Het is heel dun, heel sterk en vooral ook heel elastisch. We hebben dit Hylite als een flinterdunne buitenhuid om de stoere staalconstructie getrokken.

Bij deze oplevering bleek dat de gehele onderrand nog aangebracht moest worden.Volgens Bert is dit nogal lastig, omdat de roosters die aan de binnenkant van de staalconstructie gemonteerd zijn weer losgeschroefd moeten worden. En zij mogen dat als onderleverancier niet doen. 's Middags faxen en e-mailen dat de partijen toch vooral moeten proberen goed samen te werken en dit onderling op te lossen.

Verder ziet het ruimteschip er prima uit. Meijers Staalbouw heeft de staalconstuctie geproduceerd en in elkaar gezet. Henk Meijers heeft steeds in ons nieuwe constructieve concept geloofd. Het principe van het getordeerde stalen driehoeksgrid is echt helemaal nieuw, we zijn bezig hier patent op aan te vragen.

Begin van de middag hebben de bouwkundestudenten van mijn Hyperbody Research Group aan de Technische Universiteit Delft een tussenpresentatie gehouden. Ik ben daar praktijkhoogleraar voor ICT in het werkverband Architectonisch Ontwerpen/Ontwerpmethoden.

Dan snel door naar Amersfoort, naar Harry Vedder bij architectenbureau DHV, waar wij de startbijeenkomst hebben voor de definitiestudie van Protospace. Protospace is een interactieve Group Design Room, die ik voor de TU aan het ontwikkelen ben. Ook dit is een heuse uitvinding, dus: patent pending. Het idee is om het Web van Noord-Holland na de Floriade te verwerven en naar Delft te halen, en daar het interactieve ontwerplaboratorium Protospace in te richten.

Donderdag

Ik ben vandaag bij wijze van uitzondering de hele dag op kantoor. Het Hylite is nog niet klaar, het projectiedoek staat nog niet strak, en de brandweer had nog wat opmerkingen over de veiligheid bij de nooduitgangen. Deze dingen worden zo mogelijk vandaag nog verbeterd. Ronduit absurd is dat de Nuon, die de stroom levert voor de hele Floriade, vandaag pas de elektriciteit is komen aansluiten. Op de allerlaatste dag voor de opening!

's Middags alle lopende architectuur- en kunstopdrachten doorgesproken met Ilona, Sander, Cas en de trainees. De helft van ons bureau bestaat uit enthousiaste trainees die uit alle hoeken van de wereld op ons werk afkomen. Dagelijks krijgen we via onze site een aantal sollicitaties. Economische gelukszoekers zou Fortuyn ze ongetwijfeld noemen, of is dat alleen van toepassing op lager geschoolden? Het is mooi om te zien hoe mobiel de studenten tegenwoordig zijn. Toen ik studeerde, was het echt uitzondering als iemand in het buitenland praktijkervaring opdeed.

Vrijdag

Vandaag mag niemand werken op de Floriade, want Beatrix zal verschijnen. De genodigden hebben urenlang in de kou staan wachten op de Big Spotters Hill, in de zon, maar ook in een ijskoude oostenwind. Ik was er dus niet – ook niet uitgenodigd trouwens – maar Eric ten Brummelhuis, de projectleider voor ons paviljoen van de provincie Noord-Holland, heeft het allemaal van afstand gadegeslagen.

Vanochtend voornamelijk op de TU geweest, want vrijdag is mijn TU-dag. Met mijn universitair docent Hans Hubers, en met onze student-assistenten Misja, Chris, Sybren, Jasper en Michael het Hyperbody-project geëvalueerd, en aanwijzingen gegeven voor het verdere verloop. We gaan een boekje maken met als titel `Hyperbodies', in de serie The IT Revolution in Architecture, uitgegeven door Nino Saggio.

Verder nog een uur gepraat met Martin Smit die gaat promoveren op Technology Transfer tussen Vliegtuigbouw en Bouwkunde. Spannend onderwerp, ik geloof sterk in de samenwerking met andere faculteiten, zoals Aerospace, op de TU om Bouwkunde wat intelligenter te maken.

Nog juist even tijd om langs de kapper Willem Kaat in het Groothandelsgebouw te gaan, die mij `wild' heeft geknipt. Barber goes wild. Volgens Willem zijn in Rotterdam vier van de vijf gevangenen van buitenlandse afkomst. Ik zei dat de directie dan zeker een selectief toelatingsbeleid voert. Willem was even zichtbaar geschokt, en we zijn snel op een ander onderwerp overgegaan.

Zaterdag

We zouden gaan joggen vandaag, maar toch maar liever uitslapen vanwege lichte hoofdpijn. Ik heb voor vandaag een proefrit gereserveerd bij de Peugeot-dealer. Onze 6 jaar oude Twingo heeft nu 225.000 kilometer op de teller, de asbakjes zijn echt vol. De 307 is echt een goede auto. De koplampen van de nieuwe Peugeots gebruik ik altijd in lezingen. Prachtig zoals de gestrekte vorm van de lamp in de body versmolten zit, en de vouwlijnen van de body worden mooi doorgezet in de vouw in het glas. Zo wil ik ramen maken in onze gebouwen. Zo moeten de verschillende materialen met elkaar samenwerken. Zo wil ik onze ruimteschepen hier op aarde bouwen. We kunnen nog zoveel leren van de auto-designs.

De Floriade is nu open voor het publiek. Ons ruimteschip schittert in de felle zon. Het licht doet wonderen met de open naden tussen de driehoekige aluminium platen. De spouw is de mooiste ruimte. Het paviljoen lijkt op van alles (behalve op een gebouw). Iedereen ziet er weer wat anders in: een kever, een boon, een zwerfkei, een pissebed, een maliënkolder. Het is klein en groot tegelijk. Ik houd het op een ruimteschip.

Afgesproken met Eric dat we komende week alles uitgebreid gaan evalueren op grond van onze observaties van het gedrag van het publiek. Het interessante van publiek is dat het altijd net iets anders doet dan je had verwacht. Ze lopen nu dus door het gras, terwijl wij gedacht hadden dat ze via de verharding weer terug zouden lopen naar het hoofdpad. Maar inderdaad: publiek neemt altijd de kortste weg.

Van de Floriade door naar de Overtoom in Amsterdam. Marijke en Edward hebben ons uitgenodigd voor eten in Kaap Kot, dichtbij IJburg in Amsterdam. Voornamelijk gepraat over leven en dood. Hoe ouder je wordt, hoe meer leven je hebt, en hoe meer dood je meemaakt. Je gaat vanzelf ook steeds verder terugkijken en tegelijkertijd steeds verder vooruit, omdat je eigen tijd steeds uitgestrekter wordt. Ik kan mij herinneren dat toen mijn vader 90 was, hij zich realiseerde dat de ontwikkeling van onze beschaving feitelijk niet meer dan honderd keer de lengte van zijn leven was. Aangeland bij het terrorisme wordt de discussie prettig heftig. Ik probeer de stelling uit dat als twee partijen met elkaar in conflict zijn nooit één van de twee de terrorist kan zijn. Ze zijn het of allebei, of geen van beide. Bush en Bin Laden, Sharon en Arafat, of geen van allen.

Het eten was prima, maar voor mijn chocolademousse-test is Kaap Kot vet gezakt.

Zondag

Vanochtend is het dan eindelijk zover: joggen met Ilona op de 400 meter atletiekbaan vlak achter ons huis. Meer dan acht rondjes zat er vandaag niet in, bij elkaar toch zo'n 4 kilometer gelopen. Kon ik vroeger absoluut niet, toen ik nog ruim 10 kilo overgewicht had. Daarna fruitontbijt, vandaag maak ik rode aardbeien met gele ananas, ik kies meestal op kleur. Iedere dag een andere kleurencombinatie.

Vervolgens de (zielen-)poten van Hires, onze 5-jarige kuvasz, gezalfd en ingepakt. Hij blijft maar likken totdat het een open wond wordt. We denken dat Hires gezelschap nodig heeft, we nemen ons voor om van de zomer als we in Hongarije zijn een vrouwtjeskuvasz voor hem te kopen. Voor ons huis aan de Donau in de Donaubocht boven Boedapest hebben we ook een kuvasz genomen. Kuvaszen zijn grote witte honden, trots en stronteigenwijs, waaks en dominant. Het verhaal wil dat de Hongaarse koning Matyás de honden gebruikte als servet, tussen iedere gast aan tafel een kuvasz om de vingers aan af te vegen.

Maandag

Alweer een beledigende e-mail uit de VS. Onze 911 WTC-inzending (www.oosterhuis.nl/911), een ontwerp voor de plek waar de WTC-torens stonden op uitnodiging van Max Protech, is een aantal Amerikanen in het verkeerde keelgat geschoten. In mijn toelichtende tekst heb ik de Amerikanen aangespoord om te proberen intelligenter te reageren op de 911 event. Ik vroeg mij af waarom de good guys toch altijd meer moorden mogen plegen dan de bad guys. Het lijkt een volkomen onbespreekbaar onderwerp in de VS. Het benauwde McCarthy-denkraam overheerst weer. De e-mailer meldde mij dat zij (de Amerikanen) ons nooit van de Duitsers hadden moeten bevrijden.

Op deze prachtige zonovergoten ochtend weer naar het Web op de Floriade. Ditmaal voor een radiointerview met Jeroen van Teleac en de fotosessie met NRC Handelsblad. Ik zie ook andere fotografen omtrekkende bewegingen maken rondom ons ruimteschip. Fotograferen is als het maken van contact met de alien. De interactieve presentatie binnen werkt alweer beter, de projecties zijn beter afgesteld, hoewel nu de 3D-iconen weer te veel het beeld uit zwemmen. Ik merk dat ik zelf steeds meer plezier aan het Web begin te krijgen. Ik zie nu vooral de goede dingen, de kleine details die nog niet helemaal perfect zijn, mogen nu langzaam wegzakken in het diepe moeras van mijn hersenen. Ilona en ik weten nu ook zeker dat wij ook zelf in een intelligent ruimteschip willen wonen.

Dinsdag

Geen zon. Hoe ziet het Web eruit als de zon niet schijnt? Ons ruimteschip werkt als een versterker. Als het mooi weer is, wordt het extra zonnig, als het miezerig weer is, wordt die stemming extra aangezet. Vandaag alweer op weg richting Amsterdam, samen met Sander en onze Portugese trainee Rui. Nu slaan we niet linksaf naar Hoofddorp, maar rechtsaf naar Uithoorn. We werken aan de prijsvraag voor de herontwikkeling van 1.080 flats in de Europarei. We gaan een woning binnen en en krijgen een spoedcursus van een 70-jarige bewoner over de sterke en zwakke punten van de huidige flats. We weten nu wat ons te doen staat. Maar de eigenlijke opgave stellen wij onszelf: hoe maken we van een zwaar gestapeld hoekig gevaarte een gevleugelde softbody? Ik denk aan een fragment uit het dagboek van Isora Alsa: ,,Nu loop ik naar een bergbeek toe en vol verbazing zie dat de vloeistof niet naar beneden maar naar boven stroomt. Stromen is het woord niet, het is alsof het naar boven getrokken wordt. Zijn alle waarden dan hier anders dan op aarde?''

Woensdag 10 april

Harddiskcrash in computer Kosa. We hebben al onze computers namen gegeven van Hongaarse componisten: Kodály, Bartók, Kurtág, Ligeti enzovoort. Gelukkig hebben we na onze vorige crash de harddisk gemirrord, er is niets verloren gegaan. All systems go.