Groenink boekt eerste succes

Een strategie met vraagtekens, een koers met uitroeptekens. De grootste bank van Nederland boekt vooruitgang in slechte tijden. ,,Wij zien ABN Amro als houdstermaatschappij''.

Zijn zenuwen zijn behoorlijk op de proef gesteld, maar bestuursvoorzitter Rijkman Groenink van ABN Amro kan sinds kort wat makkelijker ademhalen. Voor het eerst sinds lange tijd wordt de bank beloond op de aandelenmarkt.

Deze week ging het aandeel weer 4 procent vooruit. Sinds het dieptepunt in half oktober is de bank meer dan 40 procent in waarde gestegen. Weinig bedrijven hebben in de afgelopen zes maanden zo sterk gepresteerd op de kwakkelende beurs.

Wat maakt ABN Amro tot favoriet? Bij slechte economische omstandigheden en een miserabel beursklimaat ligt de spurt van een bank met een grote interne reorganisatie niet voor de hand.

Het antwoord wordt voor een deel gegeven door de lijst van 20 internationale banken waaraan ABN Amro zich spiegelt. De bank vergelijkt het totaalrendement op haar eigen aandeel – koerswinst plus dividend – met de concurrentie.

Vanaf het begin heeft de Nederlandse bank in de onderste regionen van de lijst gebivakkeerd, pijnlijk zichtbaar voor de buitenwereld. Nu is de bank binnen enkele weken naar plaats 14 gespurt. De Amerikaanse zakenbanken Merrill Lynch en Morgan Stanley, het Zwitserse Credit Suisse, Deutsche Bank en bank-verzekeraar ING. Allemaal zijn ze sinds januari 2001, de aftrap van de competitie, door ABN Amro ingehaald.

Op ING na zijn alle banken sterk in zakenbankieren. En precies daar wordt de misère op de financiële markten het meest gevoeld. ABN Amro trekt zich terug uit het grootse en meeslepende bankieren en plukt daar in het huidige klimaat meteen de vruchten van. Vorige maand sloot de bank de verliesgevende handel in Amerikaanse aandelen in New York.

Een tweede antwoord ligt in de relatief hoge winst die ABN Amro uitkeert. Ondanks een sterke winstdaling in 2001 handhaafde de bank zijn dividend. Beleggers krijgen op jaarbasis al ruim 4 procent dividendrendement, een ruggesteun in ABN's zelf gekozen competitie.

Rijkman Groenink heeft vorig jaar verklaard dat het consumentenbankieren – particulieren en midden- en kleinbedrijf – het hart van de bank vormt. Het bankieren voor grote concerns en investment banking bestaat puur ter ondersteuning daarvan. De stabiele, minder conjunctuurgevoelige, winststroom uit het nieuwe hart van de bank vertaalt zich in een concurrentievoordeel.

Maar hoe houdbaar is ABN's strategie? Groenink brak eerst met de ,,netwerkbank'', het leidende beginsel om de grote klanten over de gehele aardbol te volgen. Hij ruimde vlak na zijn aantreden twee jaar geleden een prominente plaats in voor het zakenbankieren. En die plaats is al weer ingenomen door het consumentenbedrijf. Ambitieuze winstdoelstellingen werden een jaar na aankondiging ingeslikt. Op dit moment haalt de bank zijn meeste winst uit het Brazilië en het midden-westen van de Verenigde Staten (omgeving Chicago).

,,Wij zien ABN Amro als een houdstermaatschappij met vijf sleutelactiviteiten: een regionale bank in de VS, een Nederlandse consumentenbank, een Braziliaanse bank, een Europese zakenbank en een wereldwijd lease-bedrijf'', zeggen de analisten van Credit Suisse First Boston in een recent rapport. De synergie-voordelen tussen de vijf verschillende activiteiten die onder verschillende merknamen opereren noemen zij ,,karig''.

Volgens analist Diane Griffioen is het overduidelijk dat ABN Amro klaar wordt gemaakt voor een fusie. ,,Groenink is overal aan het praten en wil in de eerste ronde meedoen, mocht de langverwachte consolidatie in Europa losbarsten.''

ABN Amro is niet de enige Nederlandse financiële partij die zo gehaaid is op krachtenbundeling. Collega Fortis heeft dat ook al meermalen laten blijken. Geen wonder dat Fortis en ABN Amro vaak genoemd worden in het geruchtencircuit als fusiepartners, ook met elkaar.

Griffioen ziet nadelen aan een grensoverschrijdende krachtenbundeling. ,,Er is minder overlap van kantoren, waarmee door sluiting schaalvoordelen kunnen worden geboekt. En de culturele verschillen eisen veel aandacht van het bestuur op.'' De Duitse banksector heeft nog genoeg interne problemen, bij een fusie in Frankrijk beslist de politiek, terwijl een krachtenbundeling met een Brit zich snel vertaalt in opslokking van ABN Amro in plaats van een gelijkwaardige fusie die wordt geprefereerd.

De verwachting dat De Nederlandsche Bank als toezichthouder meer dan vroeger met een Europese blik zal kijken naar marktdominantie, maakt de kansen op een huwelijk Fortis-ABN alleen maar groter. Net als de langverwachte Europese consolidatie kunnen zulke scenario's nog lang op zich laten wachten, denkt Griffioen. ,,Nu is het te vroeg. Zowel Fortis als ABN zijn nog behoorlijk aan het reorganiseren''. In de tussentijd sterkt de bank in de luwte aan. Sinds kort. Eindelijk werkt de tijd in het voordeel van bestuursvoorzitter Groenink.