Griezelstuipen met seriemoordenaar

Dana Linssen is gefascineerd door het redeloze kwaad. Zij zag de dvd van Henry: Portrait of a Serial Killer en kreeg weer de rillingen.

De komende dagen kunnen liefhebbers van enge films hun kippenvelquotiënt ophalen bij het 18de Festival van de Fantastische Film dat tot en met 17 april rondom het Amsterdamse Leidseplein wordt gehouden. Griezelstuipen in de huisbioscoop biedt – ook nog vijftien jaar na dato – een van de klassiekers in het seriemoordenaargenre: Henry: Portrait of a Serial Killer, dat in een speciale editie in een Nederlandse versie op dvd verscheen. In het uiterst instructieve boekje dat de dubbel-dvd begeleidt, staat voor de echte zelfkwellers een toptien met seriemoordenaarfilms, waarin David Finchers Se7en uit 1995 (eerder deze week met een Master Award bekroond, de belangrijkste Nederlandse dvd-onderscheiding) en The Silence of the Lambs (1991) de meest recente zijn. Er is dus nog veel klassieks en griezeligs in te halen voor diegenen die dachten dat het allemaal zo'n beetje bij Hannibal Lecter was begonnen.

Henry: Portrait of a Serial Killer is losjes gebaseerd op het leven van seriemoordenaar Henry Lee Lucas. Driehonderdzestig moorden claimde hij te hebben gepleegd en die op zijn moeder was misschien wel de eerste. Als je de foto's van hem op de dvd bekijkt ziet hij eruit als een klassieke griezel met wie Lombroso wel raad zou hebben geweten. Het is een raadsel dat er nog zoveel mensen met hem in een auto durfden stappen of hem, zoals in Henry 2, een slaapplaats aanbieden. De film-Henry ziet er dan ook een stuk normaler uit. Dat maakt hem alleen maar enger, zeker in de vertolking van Michael Rooker, die net als regisseur John McNaughton met de superlowbudgetproductie Henry: Portrait of a Serial Killer debuteerde en daarna in Hollywood doorbrak. In werkelijkheid wordt nu aangenomen dat Henry veel van de moorden die hij opeiste niet heeft gepleegd of kan hebben gepleegd. Elke bekentenis leverde hem echter meer privileges op en de politie was ook niet ongelukkig met wat extra opgeloste zaken. In 1999 werd zijn doodstraf door (nota bene) George Bush omgezet in levenslang.

Hardcore filmliefhebbers zullen niet gelukkig zijn met de full screen-edities (de filmversie waar voor televisie de zijkanten zijn afgeknipt) van cultfilm Henry: Portrait of a Serial Killer uit 1986 en het vervolg dat McNaughtons assistent Chuck Parello er tien jaar later op maakte. Maar de interviews met beide heren, en ook een audiocommentaar van Parello, maken veel goed. Parello was oorspronkelijk journalist, maar raakte al snel betrokken bij de promotie van Henry, die door een x-rating moeite had distributie te vinden. Iets wat overigens wel in versnelde mate bijdroeg aan het cultsucces van de film. Vorig jaar ging Parello's film over seriemoordenaar Ed Gein (hij stond model voor onder meer Alfred Hitchcocks Psycho) op het Festival van de Fantastische Film in première.

Henry 2 (Mask of Sanity) is doodeng, nihilistisch en rauw. Het is dan ook een keurige poging de oorspronkelijke Henry te kopiëren. De originele Henry is grauw, verwassen, onberekenbaar, eigenlijk geen film om alleen thuis te kijken. De film is nu klassiek omdat hij zogenaamd de motieven van de moordenaar toont (zoals McNaughton en Parello graag nog eens in hun commentaar beklemtonen). Maar hij kiest eerder, zoals tot dan toe vrij ongebruikelijk was, het perspectief van de moordenaar, en is in dat ethische vacuüm zelf ook volkomen amoreel. Dát is pas beangstigend. En dát er geen motieven zijn. En dat het redeloze kwaad zich zo beheerst, zo klinisch manifesteert.

Daar gaat iets fascinerends van uit, iets bezwerends, wat maakt dat je er juist wel naar gaat kijken als je alleen thuis bent. Een beetje als de jongen in het sprookje van Grimm, die wilde leren griezelen.

Henry: Portrait of a Serial Killer 1 & 2. Special Double Disc Edition (Dutch Filmworks)