Euwe stierf in quarantaine

Die lui die iedereen aanklampen om in een eindeloze woordenstroom hun laatste heldendaden te vertellen – als je er een op straat aan de horizon ziet, schiet je een winkel in of je loopt een straatje om. We willen over onze eigen heldendaden horen, niet over die van een ander.

Eduard Gufeld, die vroeger in Georgië woonde en nu in Los Angeles, is er ook zo een. Hij pakt je bij je jasje en trekt je mee. ,,Listen, my friend...'' Over zijn prachtpartij tegen Bagirov uit 1973 heeft iedereen nu wel gehoord, maar hij heeft steeds weer nieuwe wonderen verricht.

Er kan niet ontkend worden dat zijn verhalen vaak aardig zijn. Zo schreef hij laatst op de website kasparov.com dat hij tijdens een toernooi in een bar een interessant gesprek afluisterde. ,,Je hebt niet aan Steinitz gedacht, daar is Spassky niet tegen opgewassen'', zei iemand. ,,Petrosian heeft een goede kans op de eerste prijs'', zei een ander. ,,Maar Aljechin zal gezien zijn resultaat in de vorige wedstrijd zowel Fischer als Kasparov ver achter zich laten'', zei een derde.

Er was er nog sprake van Capablanca, Ruy Lopez, Botwinnik, van een Catalaanse Opening, van Euwe, die helaas in quarantaine gestorven was, en van de grootste van allen, Lasker, die onoverwinnelijk zou zijn als hij niet zijn been gebroken had en was afgemaakt.

Het gesprek in de bar ging over de renpaarden van de Chinees-Maleisische rijkaard Dato Tan Chin Nam, die zijn hele renstal naar schakers en schaakopeningen heeft genoemd.

In het plan dat grootmeester Yasser Seirawan ongeveer een maand geleden ontvouwde om weer een algemeen erkende wereldkampioen te krijgen, is voor Dato Tan een belangrijke plaats ingeruimd als vertrouwensman tussen spelers en organisatoren. Hij heeft veel goeds gedaan voor het schaken en hij zal zijn rol als vertrouwensman ongetwijfeld goed vervullen als het er ooit van komt, maar toch bevallen die schaakpaarden me niet helemaal. Het doet me een beetje denken aan een verhaal dat Reuben Fine eens opschreef.

Na de olympiade van 1933 in het Engelse Folkestone was het Amerikaanse team uitgenodigd om hun collega Sultan Khan te bezoeken. Sultan Khan was als bediende van een Indiase maharadja naar Europa gekomen en daar bleek hij als schaker een natuurtalent te zijn dat zich met de wereldtop kon meten.

De maharadja, Sir Umar genaamd, verwelkomde de Amerikanen en zei dat het een grote eer voor hen was, omdat hij normaal alleen met zijn honden converseerde. Zo schreef Fine het op, maar het kan zijn dat hij Sir Umar verkeerd begrepen had. Wat hij waarschijnlijk wel goed had onthouden, was dat Sultan Khan hen aan tafel bediende, wat de Amerikanen erg pijnlijk vonden.

Om terug te komen op Gufeld, niet alleen zijn verhalen, maar ook zijn partijen zijn vaak aardig. Veel schakers hebben een favoriet stuk. Als Gufeld zwart heeft is dat voor hem de gefianchetteerde koningsloper, of het nu in het Siciliaans is, de Pirc-verdediging of het Konings-Indisch.

Wit Benjamin-zwart Gufeld, National Open, Las Vegas 2000

1. e2-e4 d7-d6 2. d2-d4 Pg8-f6 3. Pb1-c3 g7-g6 4. Pg1-f3 Lf8-g7 5. Lc1-e3 0-0 6. Dd1-d2 Pf6-g4 7. Le3-g5 f7-f6 8. Lg5-h4 Lg7-h6 9. Dd2-d1 Lh6-g7 Even kijken of wit remise door zetherhaling wil. 10. Lf1-c4+ Kg8-h8 11. Dd1-e2 a7-a6 12. a2-a4 Pb8-c6 13. Ta1-d1 Pg4-h6 14. d4-d5 Pc6-e5 15. Pf3xe5 f6xe5 De opening is goed verlopen voor zwart. Hij heeft aanvalskansen op de koningsvleugel en het zal lang duren voor wit op de damevleugel iets heeft. 16. f2-f3 Ph6-g8 17. 0-0 Pg8-f6 18. De2-d2 Lc8-d7 19. Lc4-b3 Dd8-e8 20. a4-a5 h7-h6 21. Lh4-f2 g6-g5 22. Lf2-e3 Pf6-h5 23. Pc3-e2 De8-g6 24. h2-h3 Ph5-f4 25. Pe2xf4 Wit stond moeilijk, maar dit had eigenlijk meteen moeten verliezen. 25...g5xf4 26. Le3-f2 Tf8-f7 Waarom niet 26...Lxh3? Ik denk dat hij even niet oplette, omdat hij iemand een verhaal moest vertellen. 27. Kg1-h2 Lg7-f6 28. Tf1-g1 Dg6-h5 29. Lb3-c4 Ta8-g8 30. Dd2-e1 Tf7-g7 31. Lc4-f1 Tg7-g5 32. Td1-d2 Dh5-g6

MmMmMmjf

mgaiaMmM

gmMaMcka

AMmGaMdM

MmMmGaMm

mMmMmGmG

MAGDMCGF

mMmMEIDM

33. g2-g4 Een betere verdediging was 33. Lh4. Kwaliteitsoffers als 33...Tg3 34. Lxg3 fxg3+ 35. Kh1 of 33...Lxh3 34. Lxg5 Dxg5 35. Th1 zijn dan niet duidelijk en na 33...Th5 34. Lf2 kan zwart er ook moeilijk doorkomen. 33...f4xg3+ 34. Tg1xg3 Dg6-h5 35. Lf1-g2 En hier had hij zich met 35. Td3 nog hardnekkig kunnen verdedigen. 35...Tg5xg3 36. Lf2xg3 Tg8xg3 37. De1xg3 Lf6-h4 Zo brengt Gufelds geliefde koningsloper, die lang inactief is geweest, tenslotte de beslissing. Wit gaf op omdat hij de dame verliest.