Burgerbelang eerst

Hoe kan men voorkomen dat `Srebrenica' zich nog eens voordoet? De internationale gemeenschap moet zich van tevoren veel beter rekenschap geven van de consequenties van ingrijpen. Doormodderen is fataal voor iedereen, zeggen de onderzoekers unaniem.

Verslag Franse onderzoekscommissie, 29 november 2001:

Een beroep op internationale rechtspraak is meer dan een morele plicht ten opzichte van de slachtoffers, het is een absolute noodzaak. Verzoening is niet mogelijk op basis van ontkenning van gepleegde misdaden of straffeloosheid

De slachtoffers hebben het gevoel dat ze zijn uitgeleverd aan hun beulen. Altijd brengen ze in herinnering dat de mannen die zich aansloten bij het Bosnische leger, meer kans hadden te overleven dan degenen die zich onder de bedrieglijke bescherming van de blauwhelmen stelden. Dat is de onverdraaglijke werkelijkheid: de bescherming van de VN was niet alleen bedrieglijk geworden, maar absoluut gevaarlijk

De onderzoekscommissie kan alleen maar instemmen met de ,,bittere les'' die de heer Akashi (speciale VN-gezant voor Bosnië, red.) trekt uit de conflicten in het voormalige Joegoslavië: ,,De bittere les die wij trekken uit Bosnië en de andere stormachtige burgeroorlogen van de jaren negentig is dat het klassieke middel om de vrede te bewaren in bepaalde omstandigheden nog wel nuttig is, maar in andere situaties zelfs niet voldoende is om een minimum aan stabiliteit te garanderen. Zulke omstandigheden vereisen een grootscheepse operatie om vrede af te dwingen, die toevertrouwd kan worden aan de NAVO of een ad hoc coalitie van landen die beschikken over een grotere militaire capaciteit dan de VN.'' Maar wat de omstandigheden ook zijn, de onderzoekscommissie eist dat de veiligheid van de bedreigde burgerbevolking vooropstaat bij de partij die tussenbeide komt. Bescherming van de burgers is een absolute vereiste

De VN moeten pas aan een operatie beginnen als ze vastgesteld hebben dat ze ook over de middelen beschikken die nodig zijn om de operatie uit te voeren. En we moeten er niet om heen draaien: het is allerminst zeker dat zo'n elementair beginsel van goed beleid verenigbaar is met de mate waarin onze maatschappij beheerst wordt door de media. De druk van de samenleving (...) op politici die besluiten moeten nemen is zó groot dat men er niet zeker van kan zijn dat de politici weerstand kunnen bieden aan de verleiding resoluties van de Veiligheidsraad aan te nemen om maar ,,iets te doen'' – resoluties waarvan de uitvoering opnieuw buitengewoon moeilijk kan blijken, en zelfs aan het begin kan staan van drama's

De traditie dat militaire leiders zich niet in het openbaar mogen uitspreken heeft haar grenzen bereikt: een zekere vrijheid van meningsuiting – die hoe dan ook relatief blijft – moet absoluut geaccepteerd worden.