Verontwaardiging onder katholieken VS groeit

Het schandaal binnen de Amerikaanse rooms-katholieke kerk rond seksueel misbruik van kinderen grijpt om zich heen. Gelovigen roepen om straf en Reformatie.

De dagen van Bernard F. Law, kardinaal van Boston, lijken geteld. Eind januari schreef de kardinaal zijn `Dearly Beloved in Christ' nog dat hij zou optreden in ,,de verschrikkelijke gevallen van kindermisbruik''. Hij gaf toe dat hij in goed vertrouwen `tragisch onjuiste' beslissingen had genomen. Het aartsbisdom Boston was tekort geschoten bij het beschermen van ,,onze kinderen, die behoren tot het meest kostbare dat ons is gegeven''.

Deze week bleek dat Law willens en wetens dertig jaar heeft verzwegen dat de priester Paul Shanley zich aan tientallen kinderen had vergrepen. Volgens één slachtoffer moet het om honderden gevallen gaan. Law plaatste Shanley bij herhaling over en beval hem later van harte aan voor posten in New York en Californië. Iedere keer vergreep Shanley zich weer aan kinderen die hem waren toevertrouwd. The Boston Globe, de grootste krant in de regio, en vooraanstaande politici eisen Laws aftreden. Het openbaar ministerie stelt een strafrechtelijk vooronderzoek in.

Boston met zijn grote Ierse immigrantenbevolking is een van de hoofdsteden van het rooms-katholicisme in de Verenigde Staten, maar het drama beperkt zich niet tot de noordoostelijke metropool. In New Hampshire zijn tot nog toe 40 rooms-katholieke geestelijken beschuldigd van seksueel misbruik. In New York, Saint-Louis, Los Angeles en andere steden door het hele land komen slachtoffers naar voren.

De bisschop van Palm Beach, Florida, trad af nadat hij had bekend in de jaren '70 een jeugdige seminarist te hebben verkracht. In St Petersburg, Florida, werd een schadevergoeding geëist van de kerk wegens het molesteren van een 11-jarig kostschoolkind. Daarbij werd paus Johannes Paulus II genoemd als eindverantwoordelijke voor een kerkelijk beleid dat moedwillig de justitie dwarsboomt door kindermisbruikers wereldwijd over te plaatsen vóór de politie aanklopt.

Twee rooms-katholieke kerkdistricten in Zuid-Californië betalen 1,2 miljoen dollar aan Lori Haigh, die als tienermeisje vier jaar werd misbruikt door de Ierse priester John Lenihan. Toen zij zwanger werd, betaalde hij voor een abortus. Haigh vertelde aan de Los Angeles Times dat toen zij eindelijk de moed had verzameld de kerk in te lichten over de situatie, de eerste priester aanstalten maakte haar te betasten. De tweede, father Baird, joeg haar de kerk uit en gebood haar nooit meer terug te komen. Beide geestelijken, die nu hoge kerkelijke posities bekleden, hebben gezegd dat zij Haigh nooit hebben ontmoet.

In Boston werd een zaak tegen de bejaarde father John Geoghan, aangespannen door meer dan honderd slachtoffers, afgekocht voor 30 miljoen dollar. Kardinaal Law en zijn voorgangers kenden de kwestie, maar bleven Geoghan overplaatsen zonder de gemeente op zijn nieuwe standplaats te waarschuwen. Het aartsbisdom Boston heeft het laatste decennium al aanklachten tegen ruim 70 priesters afgekocht voor een totaal bedrag van 15 miljoen dollar.

Onbegrip en verdriet worden in het nieuws ingehaald door getuigenissen van mannen die als jongen werden verkracht. Soms anoniem, soms in ingezonden brieven, maar nu ook met naam en toenaam. Die getuigenissen lijken van zo diep te komen, dat ze moeilijk verzonnen kunnen zijn.

De verontwaardiging en het verlies aan vertrouwen gaat zo ver dat gelovigen niet alleen roepen om het aftreden van de hoogste leiders van de kerk en strafrecht voor de daders (en hun superieuren), maar ook om een ware Reformatie. ,,Ergens in de hemel moet Martin Luther het gevoel hebben dat de geschiedenis zich herhaalt'', meende een van de honderden briefschrijvers aan The Boston Globe.

Vele andere `leken' zeggen in radioprogramma's of schrijven in kranten dat de rooms-katholieke kerk zich in de donkerste Middeleeuwen bevindt en dat dit schandaal bewijst dat het tijd is voor afschaffing van het celibaat, vrouwen in het ambt en een grotere toezichthoudende rol van gewone gelovigen. ,,Het Vaticaan zal deze veranderingen waarschijnlijk niet doorvoeren'', schrijft een lezer in de Globe, ,,dus misschien moeten fatsoenlijke priesters die walgen van de huidige toestand in de kerk een onafhankelijke Amerikaanse Katholieke Kerk beginnen.''

Maandag werd in Boston op last van de rechtbank 818 pagina's archiefmateriaal uit de aartsbisschoppelijke administratie vrijgegeven. Een man die zegt als kind te zijn misbruikt had dit via zijn advocaat afgedwongen. Uit de stukken blijkt dat kardinaal Law klachten door de jaren heen had genegeerd, afgekocht of met grote druk de klagers geheimhouding op het hart had gebonden.

Een columniste van de Globe vroeg zich deze week af of Law werd gechanteerd door priester Shanley, die zich blijkens correspondentie voorstond op zijn vrije opvattingen over seks tussen mannen en kinderen. In een recente brief om steun voor een nieuwe benoeming schreef Shanley aan een medewerker van kardinaal Law dat hij al deze jaren zijn geheimhoudingsplicht was nagekomen over het feit dat hij als tiener en later als seminarist seksueel was misbruikt door priesters en docenten én ,,ironisch genoeg, door de voorganger van één van de twee kardinalen die nu over mijn lot beslissen''. Shanley is 71 en het laatst gezien in San Diego, Californië.

www.nrc.nl: Brief van de kardinaal en brieven van slachtoffers