Waterwinning mag niet uit de duinen verdwijnen

De Tweede Kamer moet volgende week bij de behandeling van de Vijfde Nota Ruimtelijke Ordening, het kabinetsvoorstel om waterbedrijven uit de duinen te weren, verwerpen menen J. Cohen en W. Deetman.

Goed drinkwater is één van de belangrijkste basisvoorzieningen waar de overheid voor moet zorgen. De Vijfde Nota Ruimtelijke Ordening legt de drinkwatervoorziening in Noord- en Zuid-Holland onnodig in de waagschaal. In de nota wordt voorgesteld de waterwinning in de duinen af te bouwen en vooral de functie natuur te versterken. De hele Deltametropool is echter aangewezen op de waterwinning en op de strategische watervoorraden die nu in de duinen zijn. Dat is van grote waarde als zich onverhoopt calamiteiten voordoen.

Op 15 april buigt de Tweede Kamer zich voor de tweede en laatste maal over de Vijfde Nota waarin voorts wordt voorgesteld de waterwinning in de duingebieden af te bouwen.

Er bestaan echter weinig redenen om de waterbedrijven te weren uit de duinen. Al een groot aantal jaren beheren de duinwaterbedrijven met grote zorg de duinen als een essentieel natuur- en recreatiegebied. Per jaar komen er circa 10 miljoen bezoekers in deze natuurgebieden. In het afgelopen decennium zijn er door deze bedrijven voor honderden miljoenen euro's geïnvesteerd in het tegengaan van de verdroging en in het bevorderen van de natuurontwikkeling. Dit gaat uitstekend samen met de waterwinning voor 3,5 miljoen bewoners in onze dichtbevolkte Randstad. De duinen zijn dan ook een goed voorbeeld van de door de overheid gewenste stapeling van functies in de ruimtelijke ordening.

Het afbouwen van de waterwinning in de duinen is praktisch gezien onmogelijk zonder grote risico's voor onze drinkwatervoorziening. Er is eigenlijk geen gelijkwaardige methode voor waterzuivering en beheer voorhanden op dit moment. De huidige waterwintechniek in de duinen is niet milieubelastend doordat het te zuiveren rivierwater al schoon in de duinen wordt opgeslagen en bij de verdere behandeling van het water in de duinen geen gebruik wordt gemaakt van chemische middelen. Bacteriën en virussen worden op een natuurlijk wijze uit het drinkwater verwijderd, waarna het direct naar de eindgebruiker gaat.

Tevens bieden de duinen een belangrijke voorraadfunctie bij calamiteiten. Gemiddeld is er in de duinen een voorraad water aanwezig die voldoende is om de drinkwatervoorziening voor twee maanden te garanderen. En dat is nodig. Zeer recent was de Rijn zo verontreinigd dat er langdurig geen waterinname plaats kon vinden. Bij ernstige verontreiniging van de Rijn, of zelfs bij een nucleaire ramp zoals in Tjernobyl, is er voldoende drinkwater in de strategische voorraden, die goed beschermd zijn door afsluitende lagen.

Als de waterwinning uit de duinen moet verdwijnen, zal de strategische watervoorraad en de capaciteit voor spaarbekkens en overbruggingsreservoirs een aanzienlijke ruimteclaim leggen op de beperkte ruimte in de drukke en overvolle Randstad. Voor Zuid- en Noord-Holland moet gedacht worden aan een gebied met de omvang van Vliegveld Valkenburg én dertig procent van de Haarlemmermeer. Zulke omvangrijke gebieden zijn niet beschikbaar; deze worden ook niet in de Vijfde Nota gevonden. Aanleg van nieuwe locaties voor watervoorraden brengt ook hoge kosten met zich mee. Gedacht moet worden aan enkele miljarden euro's. Deze hoge investeringen worden mede veroorzaakt door de grote leidingen die hiervoor moeten worden aangelegd.

Zet het kabinet deze plannen door, dan zal de natuurwinst, zo die er al is, zeer beperkt zijn. Dit komt omdat de huidige waterwinning in de duinen al nauw verweven is met de natuurfunctie van de duinen.

Het standpunt van het kabinet houdt een onaanvaardbaar risico in voor de drinkwatervoorziening van 3,5 miljoen inwoners van de Randstad. Hopelijk worden de voorstellen alsnog bijgesteld en wordt in de Vijfde Nota expliciet vastgelegd dat natuurbeheer en waterwinning hand in hand gaan.

J. Cohen is burgemeester van Amsterdam en W. Deetman is burgemeester van Den Haag.