Vrolijke, vluchtige kunst tegen dumpprijzen

Eigenlijk is Total, de titel van Hester Oerlemans' solo in het Museum voor Moderne Kunst in Arnhem, aan de bescheiden kant. `Dumpprijzen!' was zeker zo geschikt geweest, of `Laatste kans!' of `Alles moet weg!' Met zulke titels was de gimmick van de expositie in ieder geval meteen duidelijk geweest. Op de laatste dag, zondag 2 juni, worden namelijk alle werken van Total in het museum bij opbod verkocht, onder leiding van veilingmeester Simon Angel.

Voor geïnteresseerden dreigt dat nog een hele zit te worden, want op Total hangen in totaal 275 werken, van kleine tekeningetjes, keramieken beelden en video's tot tientallen schilderijen. ,,Ik wil er vanaf'', merkt Oerlemans laconiek op in de tentoonstellings- annex veilingcatalogus, en dat is te merken. De uitgangsprijzen zijn laag: de tekeningen beginnen bij 25 euro, het duurste zijn de schilderijen van 150 x 200 cm (waarvan er een stuk of tien in de aanbieding zijn) die beginnen bij 600 euro. `Koopje!' was dus ook een geschikte titel geweest; bij een beetje Nederlandse schilder betaal je op dat formaat minstens het zes- tot tien-voudige.

Is een veiling in een museum al niet erg gebruikelijk, zeker zo opmerkelijk is dat Oerlemans met Total welbewust de markt voor haar eigen werk lijkt op te blazen. Bij een overvloed van 275 werken is de kans ten slotte gering dat er een verbeten veilingstrijd ontstaat. De meeste zullen de bodemprijs vast niet overstijgen. Op de tentoonstelling wordt echter duidelijk dat Oerlemans zich over deze economische kamikaze-actie weinig zorgen zal maken. Ze is een typische hit-and-run-artist, een kunstenaar van het snelle statement, de vlugge schets, de confrontatie met de snelle werkelijkheid. De afgelopen jaren verbouwde Oerlemans al eens een oude Mercedes tot rijdende bar, die als Bar slecht op diverse locaties als alternatieve biertap fungeerde. In Oosterbeek en Hamburg opende ze de kinderboerderij Spookyzoo, die met louter witte dieren was gevuld. Zulke ideeën zijn typisch Oerlemans: leuk, curieus, maar ook nogal vrijblijvend.

Dat is ook precies het euvel waaraan de Total-veiling leidt. Het idee om een museumtentoonstelling tot veiling te transformeren kan prikkelend zijn. Het publiek kan aan het denken worden gezet over de relatie tussen kunst en geld, de kunstenaar kan inspelen op hun hebzucht. Maar op Total lukt dat niet, doordat Oerlemans er met haar prijzen vooral een kunstdump van heeft gemaakt. Dat beeld wordt versterkt door de opstelling. De werken hangen hutje-mutje tegen elkaar, de veilingnummertjes zijn er met lullige stickertjes op geplakt. Daardoor ontstaat er vooral een sfeer van terloopse meligheid, waarin Oerlemans het cliché bevestigt van de kunstenaar die geen benul van geld heeft. Helemaal Oerlemans: Total is het werk van een kunstenaar die vrolijk meeroeit op de stroom van de tijdgeest en zich verder niet al te druk maakt.

Curieus genoeg zou dat zwakke veilingconcept voor aspirant-kopers geen reden moeten zijn om Total aan zich voorbij te laten gaan. Want dezelfde springerigheid die in Oerlemans' concepten nogal stoort, levert soms verrassend frisse schilderijen op. Oerlemans baseert haar schilderijen en tekeningen meestal op foto's uit bladen als de National Geographic; ze schildert snel, vaak met behulp van een spuitbus. Haar werk ziet er daardoor nogal strip- of graffiti-achtige uit, soms lijkt het wat op dat van collega-`wilden' als Erik van Lieshout en David Bade. Zoals dat bij zulk werk hoort zitten er dus nogal wat vage, snelle schetsen tussen. Maar soms weet Oerlemans' in al enthousiasme prachtig de juiste foto en het juiste idee te combineren. Zo is het schilderij Ruhleben (nr. 137), een portret van een vrouw met poedel in de Berlijnse metro, opmerkelijk goed. Hetzelfde geldt voor het dreigde pistool op Shoot (nr. 93), de wollige Honingbeer (nr. 9, fijn voor de kinderkamer) en de voor Oerlemans' doen sterk gestileerde Hond op glad ijs (no. 82). Dan is een aanvangsprijs van 600 euro ineens een lachertje.

De kans dat de aspirant-koper op Total een diepte-investering van jaren kan doen is niet groot, gezien de vluchtigheid van Oerlemans oeuvre. Maar wie daar niet om maalt en gewoon een paar aardige, wilde kunstwerken wil scoren voor een dumpprijs, moet op 2 juni zijn slag slaan.

Tentoonstelling: Hester Oerlemans, Total, in: Museum voor Moderne Kunst, Utrechtseweg 87, Arnhem. T/m 2-6. Open di t/m vr. 10-17u, za en zo 11-17u. Veiling: 2-6 v.a. 12.00u. Inl. 026-3512431 of www.mmkarnhem.nl