Toonaangevend en aimabel antiquaar

De Amsterdamse antiquaar Nico Israel is op 4 april op 83-jarige leeftijd overleden. Hij was de primus inter pares onder Nederlandse handelaren in oude en zeldzame boeken. Tussen 1950 en 1995 was zijn antiquariaat aan de Amsterdamse Keizersgracht een trefpunt van particuliere en institutionele verzamelaars uit binnen- en buitenland. Oude atlassen en reisbeschrijvingen waren zijn specialiteit, daarnaast gold hij eveneens als expert in werken op het terrein van de exacte wetenschappen en de natuurhistorie.

Nico Israel werd in 1919 geboren in een bekend Arnhems boekhandelaarsgeslacht. Tegen het einde van de Tweede Wereldoorlog vluchtte hij met zijn jonge vrouw naar Zwitserland. Zijn oudste broer Salomon werd in 1942 vermoord, zijn broers Bob en Max overleefden de holocaust en stonden voor de moeilijke taak het vernielde familiebedijf na de oorlog weer op te bouwen. Nico vestigde zich in 1950 zelfstandig en behoorde spoedig tot de kleine groep internationaal toonaangevende antiquaren. Ook zijn vorig jaar overleden broer Max was een belangrijk antiquaar.

Nico Israel had een groot gevoel voor wat goed, zeldzaam en niet zelden uniek was. Het leidde tot vruchtbare relaties met de Koninklijke Bibliotheek, de meeste grote universiteitsbibliotheken, het Amsterdamse Scheepvaartmuseum en het Maritiem Museum Prins Hendrik in Rotterdam. De Amsterdamse universiteitsbibliotheek eerde Israel met een tentoonstelling ter gelegenheid van zijn zeventigste verjaardag.

Israels grote kracht schuilde in persoonlijk contact. In zijn lange loopbaan publiceerde hij slechts een gering aantal catalogi – zijn inzicht in wat de verzamelaar interesseerde, maakte de catalogi feitelijk overbodig.

Vanaf de jaren zestig verbreedde hij zijn activiteiten en gaf hij talrijke boekhistorische standaardwerken uit. Ook op dat gebied betoonde hij zijn allure door het initiëren van prestigieuze ondernemingen als het standaardwerk Atlantes Neerlandici, een indrukwekkende bibliografie van alle Nederlandse atlassen tot 1880, en de uitgave van het mede door hem opgerichte boekhistorische vaktijdschrift Quaerendo.

Israel was een voortreffelijk antiquaar en een zeer beminnelijk mens, die in zijn leven velen daadwerkelijk in woord en daad heeft bijgestaan.

Bob de Graaf is oud-voorzitter van de Nederlandsche Vereeniging van Antiquaren.