Minister Powell krijgt met een heel koppig Israël van doen

De Israëlische premier Sharon heeft een scherpe bocht naar rechts gemaakt. Dat maakt de bemiddeling van minister Powell nog lastiger.

De komst van de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Colin Powell naar Jeruzalem brengt premier Ariel Sharon niet van zijn stuk. In zijn element te midden van zijn soldaten bij Jenin wees Israëls premier gisteren de zware, door de VS geleide druk op Israël van de hand om onverwijld het leger uit de Palestijnse steden terug te trekken. ,,Wij zijn niet van plan dat te doen voordat we onze missie hebben uitgevoerd en er geen enkele kern van terrorisme meer is.''

Powell krijgt bij zijn bemiddelingspoging tussen Israël en de Palestijnen te maken met een van de koppigste leiders uit Israëls geschiedenis, aan het hoofd van een extreem rechts georiënteerde regering. Heel handig heeft Sharon de golf van patriottisme die over het land gaat na enkele afgrijselijke Palestijnse zelfmoordaanslagen aangegrepen om zijn positie aan het hoofd van de regering van nationale eenheid te versterken. De indruk bestaat dat Sharon deze week in grote haast de zwaar verrechtste Nationale Religieuze Partij en ex-minister van Buitenlandse Zaken David Levi in de regering heeft geloodst om groeiende internationale druk te weerstaan. Maar zo werkt het sterk binnen gekeerde politieke machtsspel hier niet. Sharon heeft over het hoofd van de gedemoraliseerde Arbeidspartij heen een scherpe bocht naar rechts gemaakt om ex-premier Benjamin Netanyahu van zich af te schudden. Netanyahu maakte eerder volgens alle opiniepeilingen een mooie kans om Sharon als leider van Likud en dus als premier te onttronen. Nu Sharon uitvoert wat Netanyahu maandenlang predikte en de Palestijnen bij de strot neemt, zijn de kaarten voorlopig in Sharons voordeel geschud. Netanyahu heeft zich nu neergelegd bij een hoofdrol in Israëls voorlichting in Washington. Daar legt hij nu uit hoe rechtvaardig Sharons veldtocht is tegen de Palestijnse terreur. Gisteravond drukte Netanyahu in een vraaggesprek vanuit Washington Sharon op het hart niet voor de druk van Powell te wijken. Israëls positie in het Congres is volgens Netanyahu onaantastbaar sterk. Yoram Ettinger, een doorgewinterde lobbyist van Likud in Washington, zei eerder dat president Bush niet begrijpt waarom ,,Israël met een pincet de Palestijnen aanpakt'' waardoor de oorlog langer duurt dan de Amerikaanse president had gedacht.

De combinatie van een nog meer naar nationalistische standpunten overhellende Israëlische regering en steun daarvoor aan de basis van de Amerikaanse politiek verkleint de manoeuvreerruimte van Powell. Als president Bush, onder verwijzing naar een nationaal Amerikaans belang, het risico neemt van een confrontatie met de pro-Israëlische krachten in Washington, komt Sharon op het internationale vlak in grote moeilijkheden. Dan zal pas blijken wat echt de betekenis is van de toetreding tot zijn regering van de nieuwe, messiaanse leider van de NRP, Effi Eitam. Vandaag zetten 26 rabbijnen uit nederzettingen in bezet gebied in een oproep in Ha'aretz aan Sharon de toon. ,,Wij laten de wereld weten dat het joodse volk na 2000 jaar ballingschap naar huis is teruggekeerd om aan zijn bestemming volgens de visie van de profeten te voldoen'', staat er in deze advertentie. ,,Wij zullen de wereld het bewijs leveren dat de terreur kan worden uitgeroeid. Het voortijdig stoppen van de militaire actie is een prijs voor de moordenaars en een zware slag tegen de waarden van gerechtigheid, waarheid en moreel''. Achter deze advertentie gaat de gedachte schuil dat vernietiging van de Palestijnse terreur het idee van de ondeelbaarheid van Erets-Israël, het land van Israël, dient.

Maar vroeg of laat wordt Sharon met zijn neus op de realiteit gedrukt. Aan zijn militaire campagne komt een einde en daarmee komt onvermijdelijk ook de vraag betreffende een politieke oplossing van het Palestijnse vraagstuk aan de orde. Zal Sharon dan zijn rechtse koers om politiek lijfsbehoud aanhouden en de Arbeidspartij een alibi geven om eindelijk de regering van nationale eenheid op te breken? Het dilemma van de socialistische minister van Buitenlandse Zaken Shimon Peres is dat Sharon dan theoretisch met een nog rechtsere regering tot de verkiezingen in oktober 2003 aan de macht kan blijven. De oorlog tegen de Palestijnen heeft volgens de doctrine van Sharon niet alleen de Palestijnse leider Yasser Arafat maar ook de Arbeidspartij irrelevant gemaakt. Een ander Israël komt uit deze `oorlog om het huis' te voorschijn.