Baas S.E. Fireworks zoekt slachtoffers op

Ex-directeur Rudi Bakker van S.E. Fireworks gaat met slachtoffers van de Enschedese vuurwerkramp om tafel zitten. Als eerste met voorzitter Albert Vasse van de belangenvereniging. ,,Onze werelden liggen ver uit elkaar.''

Twee jaar lang stonden ze in het brandpunt van de belangstelling, maar afgezien van een vluchtige ontmoeting in de rechtbank en wat e-mailverkeer hebben de voorzitter van de Belangenvereniging Slachtoffers Vuurwerkramp en de voormalig directeur van S.E. Fireworks geen contact gehad. Een week na het vonnis van de Almelose rechtbank is de tijd rijp voor een confrontatie.

Albert Vasse zegt direct ja. ,,Bakker leeft volgens mij nog te veel op een roze wolk.'' Rudi Bakker stemt in omdat hij hoopt op meer erkenning voor zijn positie.

Aan de stamtafel in een leeg Enschedees restaurant overheerst het respect. Vasse, wiens vriendin in het rampgebied woonde, zegt `de mens' Bakker te respecteren maar hem als directeur verwijten te maken. ,,Petje af'', zegt Bakker over Vasse, die hij ondanks herhaaldelijk verzoek weigert te tutoyeren.

Het vonnis van de Almelose rechtbank, constateren ze, heeft beide partijen niet dichter bij elkaar gebracht. De rechtbank veroordeelde Bakker en mede-directeur Pater tot zes maanden gevangenisstraf wegens overtreding van de milieuregels, maar achtte hen niet (mede)verantwoordelijk voor de dood van 22 slachtoffers. Vasse: ,,Veel mensen blijven met een leeg gevoel achter.'' De werkelijkheid zoals slachtoffers die ervaren is volgens hem niet de werkelijkheid zoals de rechtbank deze op 2 april juridisch formuleerde.

De persoonlijke verwijten aan het adres van Bakker zijn de afgelopen twee jaar talrijk geweest. En niet altijd zachtzinnig. Ingegooide ruiten, scheldkannonades, bedreigingen; Bakker heeft een aantal malen bij de politie aangifte moeten doen omdat hij vreesde voor de veiligheid van zijn gezin. ,,Het ging heel ver'', is het enige dat hij er nu nog over kwijt wil. Vasse keurt de agressieve reacties pertinent af, maar Bakker oordeelt milder. ,,Ik vind het uiterst kwalijk maar begrijp het wel. Het openbaar ministerie, de commissie-Oosting en de belangenvereniging creëerden een beeld dat er twee mensen gingen hangen. Dan komt die uitspraak en voelen mensen zich aan het lijntje gehouden, reageren ze geradbraakt en woedend.''

Vasse verwerpt de kritiek dat de belangenvereniging zich schuldig heeft gemaakt aan stemmingmakerij. ,,Wij hebben zeer, zeer genuanceerd gereageerd. Ook richting Bakker en Pater, maar wat gezegd moet worden, wordt gezegd.'' Met ,,verbazing en onbegrip'', zegt Vasse, hebben slachtoffers Bakker de beschuldigende vinger keer op keer naar anderen zien wijzen. ,,Daar krijgen mensen een kriegelig gevoel bij. Jij moet het over jezelf hebben.''

,,Ik voel me wel degelijk verantwoordelijk voor de situatie bij S.E. Fireworks'', reageert Bakker. ,,Dat heb ik al een keer of vier keer gezegd maar die verantwoording stopt wel een keer.''

Vasse: ,,Die verantwoordelijkheid is nauwelijks begonnen bij jou. Je hebt nooit gekeken hoe het zit met de vergunningen of de sprinklerinstallatie.''

Bakker verweert zich zoals hij dat ook in de rechtbank deed. Hij zegt op een rijdende trein te zijn gesprongen. ,,Die sprinklerinstallatie is gecontroleerd, kort nadat ik het bedrijf had overgenomen. Als er een andere in had gemoeten, was die er ingekomen. Heel simpel.''

Vasse: ,,Maar er is een heel verschil tussen iets doen omdat het je gezegd wordt, of omdat je je zelf verantwoordelijk voelt.''

Vasse vergelijkt de positie van Bakker met die van hemzelf, twintig jaar geleden. Toen stichtte hij zelf, ,,compleet doorgedraaid'' door overmatig softdrugsgebruik, brand in een Enschedees kraakpand. Vasse: ,,Volgens de rechter had ik geen schuld, maar ik heb wel meer dan twintig jaar lang met die verantwoordelijkheid rondgelopen. En nu nog mag iedereen me erop aanspreken.''

Bakker: ,,Het is duidelijk genoeg gezegd. Ik sta en stond ervoor zoals het bedrijf op 12 mei was. Maar ik weiger de verantwoording te nemen voor wat er op 13 mei is gebeurd.''

Bakker zegt niet te rusten voordat er duidelijkheid is over de toedracht. Sabotage is volgens hem een reële mogelijkheid.

Vasse verwijt Bakker onvoldoende concreet te zijn. ,,Zeg nu eens wat Smallenbroek (oud-directeur van S.E. Fireworks en tot de vuurwerkramp eigenaar van het bedrijfsterrein, red.) gedáán heeft, niet dat hij er wat mee te maken heeft. Daar kan ik niets mee.''

Vasse weet dat op 12 mei een verkoop van het bedrijfsterrein aan de gemeente is afgeketst doordat de grond verhuurd was. Op 15 mei heeft Smallenbroek volgens hem de gemeente gebeld met de vraag of de koop nu wel door kan gaan. Vasse: ,,Dan gaan er bij mij ook belletjes rinkelen. Verdomme, wat is hier aan de hand. Vertel nou!''

Bakker: ,,Hij heeft gewoon gedreigd de zaak aan de Tollensstraat op te blazen. Die verklaringen zitten in het dossier. Wanneer gaan die ogen dan eens open bij het openbaar ministerie, heer Vasse?''

Vasse: ,,Het is de eerste keer dat ik zo hard hoor dat Smallenbroek gedreigd heeft de Tollensstraat op te blazen. Zeg dat dan!''

Bakker: ,,Ik wil graag dat de belangenvereniging mij steunt om die onderste steen boven te krijgen.'' Vasse zegt dit toe, alhoewel hij het woord `samenwerking' waar Bakker over spreekt, niet in de mond wil nemen.

Meer helderheid over wat er gebeurd is, is volgens Vasse het enige waar slachtoffers mee gebaat zijn. Bakker stelt voor mee te werken aan een tv-programma dat op 13 mei wordt uitgezonden. Vasse reageert geïrriteerd. De dag van 13 mei moet volgens hem in het teken staan van herdenking, niet van waarheidsvinding. Vasse: ,,Hieruit blijkt dat onze werelden heel ver uit elkaar liggen. Het boven water halen van meer informatie is zo belangrijk dat jij dat zelfs op 13 mei wilt doen. Voor mij is dat onbegrijpelijk.''

Bakker en Vasse nemen afscheid met het voornemen binnenkort in het bijzijn van een groep van zeven à acht slachtoffers verder te praten. Vasse: ,,Dan komt een hele hoop bij mensen los. Dan worden er frustraties afgereageerd, maar komen er ook punten naar voren waarvan ik hoop dat jij erover nadenkt.''

Bakker: ,,Ik sta er helemaal voor open. Ik wil alleen maar wat respect bij die mensen kweken. Ik blijf erbij dat ze twee jaar in de maling zijn genomen.''