Werd Srebrenica `opgegeven'?

Er zijn geen bewijzen ontdekt van een overeenkomst tussen de Franse generaal Janvier en de Bosnisch-Servische legerleider Mladic over de vrijlating van VN-gijzelaars in ruil voor het uitblijven van luchtaanvallen. Er zijn ook geen aanwijzingen dat Janvier er in zijn gesprek met Mladic een toespeling op heeft gemaakt, en mocht hij dat wel gedaan hebben ,,dan trad hij niet buiten het feitelijk door de politiek gebaande pad''.

Er was een ,,algemeen gedeeld politiek gevoelen'' dat luchtaanvallen niet ,,opportuun'' waren zolang er VN-personeel in gijzeling werd gehouden. ,,In de gedachtegang van de hele VN-besluitvormingsketen stonden de gijzelaars dus centraal.''

Volgens de Amerikaanse ambassadeur in Zagreb, Galbraith, hadden geruchten over een deal ,,een verwoestend psychologisch effect'' op de strijdende partijen. Het effect op het moreel van de Bosnisch-Servische eenheden was positief, het moreel van de Bosnische moslims werd er negatief door beïnvloed.

Het is ,,onwaarschijnlijk'' dat de Franse president Chirac tegen de toenmalige Joegoslavische president Miloševic het ,,signaal'' zou hebben gegeven dat er geen luchtaanvallen kwamen. Miloševic heeft dat gezegd, maar het is ,,niet uitgesloten'' dat hij ,,erop uit was verdeeldheid te zaaien en onrust te stoken''.

Het is ook ,,onbewezen en hoogst onwaarschijnlijk'' dat de Bosnische autoriteiten in Sarajevo de bevolking van Srebrenica hebben ,,misbruikt en verraden'' met het oog op de publiciteit. Ook al is het een ,,feit dat Srebrenica propagandistisch is uitgebuit en dat de enclave zeker geen hoogste prioriteit van de Bosnische regering was''.

Maar in de onderhandelingen weigerde de regering steeds de enclaves in Oost-Bosnië op te geven omdat dat tegenover de moslims in die gebieden ,,onverdedigbaar'' zou zijn.