`Unie' Servië en Montenegro: fiat van parlementen

De parlementen van de Joegoslavische deelrepublieken Servië en Montenegro hebben gisteren ingestemd met een plan om Joegoslavië om te vormen tot een losse statenbond. Aan de stemming ging vooral in het Montenegrijnse parlement een verhit debat vooraf.

De Montenegrijnse sociaal-democratische partij SDP dreigde haar steun aan de Montenegrijnse minderheidsregering in te trekken en riep op tot vervroegde parlements- en presidentsverkiezingen. SDP-ministers, onder wie minister van Buitenlandse Zaken Branko Lukovac, hebben gezegd te zullen opstappen. De SDP is, net als de eveneens met de minderheidsregering verbonden Liberale Alliantie, voor de onafhankelijkheid van Montenegro. De liberalen bestempelden het akkoord met Belgrado als ,,verraad''.

Toch stemde in Montenegro, net als in Servië, een ruime meerderheid van het parlement voor de plannen. In Montenegro stemden 58 parlementariërs voor en elf tegen. In Servië was de stemverhouding 146 voor en 79 tegen.

Het akkoord tussen Servië en Montenegro kwam op 14 maart tot stand, onder zware druk van de Europese Unie. Het bepaalt dat `Joegoslavië' verdwijnt en plaatsmaakt voor een losse statenbond die `Servië en Montenegro' gaat heten. Die statenbond blijft minimaal drie jaar bestaan. De republieken zullen een gezamenlijk defensie- en buitenlandpolitiek voeren en hun economische politiek harmoniseren, maar zullen tegelijkertijd een grote autonomie krijgen, verschillende valuta blijven gebruiken en hun eigen belastingtarieven hanteren.

Het akkoord is vooral een bittere pil voor de voorstanders van een onafhankelijk Montenegro, die hadden gehoopt nog dit voorjaar een referendum over onafhankelijkheid te organiseren. Maar het akkoord schrijft voor dat beide republieken pas over drie jaar de kwestie van onafhankelijkheid naar voren mogen brengen. De Montenegrijnse president Milo Djukanovic, sinds jaren een voorstander van een onafhankelijk Montenegro, heeft het akkoord de afgelopen weken in eigen land verdedigd door te wijzen op deze termijn van drie jaar. Volgens hem is de onafhankelijkheid van Montenegro slechts uitgesteld. Maar zijn medestanders in de sociaal-democreatische partij en de Liberale Alliantie beschuldigen hem ervan verkiezingsbeloften niet na te komen en zijn volk te hebben verraden.

In Servië prees premier Zoran Djindjic gisteren met enige terughoudendheid het akkoord. ,,De voorwaarden zijn niet ideaal, maar het is onze realiteit. En het geeft ons de kans om de komende drie jaar een uitweg uit deze crisis te vinden.''

Het federale Joegoslavische parlement moet het akkoord nog goedkeuren, maar daar worden geen problemen verwacht. Daarna zullen deskundigen het akkoord verder invullen, waarna de drie parlementen – die van Servië, Montenegro en Joegoslavië – het nog een keer moeten goedkeuren.