Somaliërs kunnen in Nederland niet aarden

Somaliërs houden niet van Nederland. Volgens onderzoekster Ayaan Hirshi Ali, zelf Somalische, gaan ze daarom zo gauw het kan weer weg.

Somaliërs, sinds begin jaren negentig op de vlucht voor de burgeroorlog in hun land, blijken het in Nederland snel voor gezien te houden. Hoewel de toestand in Somalië nog altijd instabiel is, gingen er volgens cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek vorig jaar meer Somaliërs weg uit Nederland dan erbij kwamen. Volgens onderzoekster Ayaan Hirshi Ali, zelf van Somalische afkomst, komt dat door de nieuwe vreemdelingenwet, die vorig jaar april is ingegaan. ,,Het is sindsdien ook voor Somaliërs moeilijker een verblijfsvergunning te bemachtigen. Ook de gezinshereniging is lastiger geworden.''

Maar een andere belangrijke reden is dat Somaliërs de voorkeur geven aan andere landen. Ze gaan volgens Hirshi Ali dan ook lang niet allemaal terug naar Somalië als ze Nederland verlaten. ,,Het was hier altijd eenvoudig een verblijfsvergunning te krijgen en vervolgens genaturaliseerd te worden. Met hun Nederlandse identiteit kunnen ze vrij doorreizen naar Engeland, Canada en de Verenigde Staten.'' Somaliërs waarderen volgens Hirshi Ali het strengere systeem van de Engelse scholen. ,,Somaliërs die hier naar toe komen verwachten goed onderwijs, maar uit cijfers blijkt dat de helft van de Somalische kinderen op het speciale onderwijs terecht komt. In de meeste gevallen worden ze daar naartoe gestuurd omdat ze te agressief worden gevonden.'' Volgens Hirshi Ali is dat een culturele kwestie. ,,In Somalië leren kinderen ook op school om te vechten, te krabben en te spugen, kortom, om van zich af te bijten. Dat vertaalt zich in Nederland in gedrag dat niet wordt geaccepteerd.''

Een andere reden dat Somaliërs zich niet thuisvoelen in Nederland, is volgens haar het ingewikkelde systeem van regels en wetten. ,,In Somalië gelden de regels van clans, groepen die ieder in hun eigen deel van het land heersen en hun eigen regels en wetten bepalen. Een georganiseerde overheid is er wel, maar deze heeft weinig macht. Somaliërs zijn helemaal niet gewend om te gaan met regelgeving, temeer niet omdat de clan voor hele families alles regelt. Ook financiële zaken.''

De verhuisdrang van de Somaliërs toont het van oorsprong nomadische karakter van het volk, stelt Hirshi Ali. Ook binnen Nederland verhuizen ze van gemeente naar gemeente. In haar rapport Somalische Gemeenschap Amersfoort, 1999 schrijft Hirshi Ali hierover: `Nog altijd is de neiging groot om te verhuizen zodra het ergens tegenvalt of moeilijk wordt.'

Veel Somaliërs voelen zich in Nederland slecht op hun gemak, zegt Hirshi Ali. ,,Volgens hen moet je hier overal een diploma voor hebben, terwijl ze gewend zijn dat ze dingen van vader op zoon overgeven. Dat telt hier niet. Daarnaast moet je ook nog eens binnen de heersende bedrijfscultuur passen wil je een baan kunnen krijgen.''