Minder Elsschot, meer oorlog

De semi-autobiografische herinneringen die Alfons de Ridder, alias Willem Elsschot in soms maar één pagina grote hoofdstukjes verzamelde over de tijd dat hij in een verlopen familiepension in Parijs verbleef, zijn nu door Vlaming Frank van Passel onder de boektitel Villa des Roses verfilmd. Verwacht niet wat de kracht van Elsschots proza is: z'n uitgebeende terloopsheid. Elsschots Villa des Roses staat als een microkosmoshuis in een bewegende wereld. Van Passel, en dat is de brutaliteit van zijn interpretatie, laat de geschiedenis de funderingen van dat huis aantasten. De Eerste Wereldoorlog hangt als een letterlijke schaduw over de gebeurtenissen. De metro wordt gebouwd en veroorzaakt scheuren in het plafond en gerommel onder de grond. De camera manoeuvreert door een periscoopachtig buizensysteem: de levensaders van dat huis vol vreemdelingen. Zo kun je van de keuken naar de zolder en de eetzaal naar de schimmelige pronkkamers op de eerste verdieping. Van Passel voelde schijnbaar de behoefte om helder en klaar te laten zien dat die Hongaarse hoertjes, die melancholieke Noor, die pedante Britten en praatgrage Fransen die daar wonen samen het Europa vormen dat aan de vooravond van de grote oorlog op de rand van een moreel faillissement verkeert.

En hij moest er wel een verhaal van maken, dus overheerst de liefdesgeschiedenis tussen dienstbode Louise (Julie Delpy) en Duitser Grünewald (Shaun Dingwall), degene met wie Elsschot zich in zijn boek het meeste verwant voelde.

De keuzes van Van Passel en zijn scenarist Christophe Dirickx zijn begrijpelijk en in zekere zin ook onvermijdelijk, wil je geen abstracte, impliciete film van Elsschots schetsen maken. Want veel van wat hij beschrijft kun je niet eens zien. Film is echter geen vergelijkend warenonderzoek. Een in het boek prachtige verhaalflard over de sinaasappels stelende seniele madame Gendron (Dora van der Groen) die door alle gasten verguisd wordt, is in de film een plichtmatige anekdote en zo zijn er meer. Je zou naar wat minder Elsschot verlangen.

Villa des Roses. Regie: Frank van Passel. Met: July Delpy, Shaun Dingwall, Harriet Walter, Shirley Henderson, Timothy West, Frank Vercruyssen, Jan Decleir, Dora van der Groen, Halina Reijn. In 7 bioscopen.