`Door deze tunnel loopt geen das'

Nederland telt veel dassentunnels, maar ze functioneren meestal niet, stellen natuurbeschermers. ,,Het is allemaal cosmetica.''

,,Kijk en huiver'', zegt Marc Moonen. De onderzoeker van Vereniging Das & Boom parkeert zijn auto in de berm van rijksweg A73, loopt naar een dassentunnel, tilt het deksel van de inspectieput op en toont dat er een laagje water in staat. ,,Hier loopt geen das doorheen'', zegt Moonen.

De tunnel werd vijftien jaar geleden aangelegd om dassen te laten pendelen op een route tussen een stadspark in Nijmegen en het natuurgebied Hatertse en Overasseltse Vennen. Daar komt weinig van terecht. Er zijn weliswaar rasters langs de weg getimmerd. En er ligt een bruggetje over een sloot om dassen naar de tunnel te leiden. Allemaal zinloos door het water in de tunnel.

De tunnel onder de A73 bij Nijmegen is een van de 630 dassentunnels die het afgelopen jaar door Vereniging Das & Boom zijn onderzocht. De resultaten zijn bedroevend. Ongeveer de helft ,,vertoont ernstige gebreken'', aldus een rapport dat vandaag aan minister Netelenbos (Verkeer en Waterstaat) wordt aangeboden.

Er zijn ongeveer 3.500 dassen in Nederland, drie keer zoveel als twintig jaar geleden. Maar nog altijd groeit het aantal doodgereden dassen, inmiddels zijn dit er ongeveer 700 per jaar. Aanleg van tunnels zou aan die sterfte een einde moeten maken, in overeenstemming met een door de Tweede Kamer in 1984 vastgesteld herstelplan voor de dassenstand in Nederland, zodat de populatie zou kunnen groeien tot ongeveer 5.000 dassen.

Een rondrit langs dassentunnels in de buurt van Nijmegen geeft een ontluisterend beeld van tunnels die niet goed zijn aangelegd, slecht worden onderhouden, zelden gecontroleerd, of waarvan amtenaren het bestaan niet kennen.

,,Het is allemaal cosmetica'', zegt Jaap Dirkmaat, voorzitter van Das & Boom. ,,Ter compensatie van woonwijken en bedrijventerreinen wordt door politici met veel poeha beloofd dat er tunnels komen. Als na jaren de tunnels er nog niet liggen, zeggen ze dat ze de voorzieningen desnoods uit eigen zak voorfinancieren. Als je bij de aanleg van tunnels constructiefouten meldt, bij het hoogste gezag binnen Rijkswaterstaat, dan komen die brieven daar niet aan. Er gebeurt helemaal niets.''

Onderzoeker Moonen, die het afgelopen jaar alle 630 tunnels meermaals heeft bekeken, rijdt langs een dassentunnel in Groesbeek die deels gevuld blijkt met nestmateriaal. Naast de tunnel hebben dassen het raster ondergraven. ,,De dassen lopen hier onder het raster door en worden op de weg alsnog overreden'', legt Moonen uit. De tocht voert langs tunnels die onder water staan of met grond zijn dichtgeslibd tot er slechts een gleuf over is. Een enkele dassentunnel werkt prima, zo blijkt uit pootafdrukken.

Van de mankementen is volgens het rapport het grootste deel het gevolg van slechte aanleg en zo'n 30 procent gevolg van slecht of geen onderhoud. Als belangrijkste oorzaak geldt dat te weinig kantonniers te veel moeten doen. ,,En dan komt de veiligheid van de mens op de eerste plaats. Dassentunnels zijn sluitstuk'', aldus de natuurbeschermers. In een brief aan de vereniging stelde Netelenbos eerder dat van fouten is geleerd en de huidige tunnels ,,de toets der kritiek kunnen doorstaan.''

Niets is minder waar, stelt Das & Boom en wijst erop dat sinds de oplevering van de A73 tussen Venray en Venlo, zes jaar geleden, de meeste tunnels onder water staan. De natuurbeschermers hebben Netelenbos aangeboden controle en onderhoud van de dassentunnels over te nemen. Het aanbod werd afgeslagen, omdat ,,Rijkswaterstaat prijs stelt op het groene imago dat beheer van faunavoorzieningen oplevert'', aldus Das & Boom in het rapport. Jaap Dirkmaat: ,,Als je deze tunnels ziet, dan blijft er van je groene imago helemaal niets over.''