Timman als bemiddelaar in verdeelde schaakwereld

Jan Timman gaat een lijmpoging wagen in de verdeelde schaakwereld. De Nederlandse grootmeester heeft voor 6 mei een workshop belegd in Praag. Daar zullen alle topgrootmeesters uit de schaakwereld bijeen zijn na een rapidtoernooi. Inclusief Garry Kasparov en Vladimir Kramnik, de enige twee schakers die geen banden onderhouden met de FIDE, de schaakwereldfederatie.

Timman wil in Praag proberen de schakers op één lijn te brengen. ,,Er staan drie zaken op de agenda: de oprichting van een belangenvereniging, de terugkeer van het WK klassiek en een beschermde plaats voor de klassieke toptoernooien op de jaarlijkse schaakkalender. Daarover moeten we het in grote lijnen eens worden. Ik ben gematigd optimistisch.''

Sinds februari 1993 is de schaakwereld verdeeld, nadat Kasparov en Nigel Short kort daarvoor hadden aangekondigd dat zij de FIDE vaarwel zeiden en voortaan zelf hun WK-match zouden organiseren. ,,Dat heeft het imago van het schaken verslechterd'', meent Timman. ,,We kregen een verscheurde bond en twee rivaliserende wereldkampioenschappen. Het was geen wonder dat er sponsors afhaakten. We verloren vele bijzonder goede contacten.''

In de ogen van Timman is Kasparov de boosdoener. ,,Met zijn charisma heeft hij veel goeds gedaan voor het schaken, dat zal ik niet ontkennen, maar hij heeft de schaakwereld ook opgeblazen.'' Boezemvrienden zullen Timman en Kasparov nooit worden. Volgens de Rus is Timman verantwoordelijk voor het ontploffen van de GMA, de grootmeestervakbond, in '92. ,,Timman is er altijd op uit geweest mijn invloed in te dammen'', meent Kasparov

Timman heeft geen moeite dat te erkennen. ,,Ik moest voorkomen dat de GMA een doorsluissysteem werd voor zwart geld'', lacht de 50-jarige Amsterdammer. ,,Verder is Kasparov nooit zo nauwkeurig met de historie. Hij stapte er al in 1990 uit toen hij zijn zin niet kreeg in Murcia. De leden van de GMA stemden daar voor een akkoord met de FIDE. Dat was tegen het zere been van Kasparov die de FIDE wilde vernietigen en na zijn nederlaag direct zijn functie van voorzitter neerlegde.''

Timman stond in 1986 aan de basis van de oprichting van de GMA. Met Bessel Kok, een zakenman uit Brussel, ontplooide hij de initiatieven. Kasparov werd voorzitter, Timman vice-president. ,,Maar besprekingen werden door mij gevoerd. Kasparov was daarvoor te heetgebakerd, te impulsief, te weinig diplomatiek.'' Vier jaar gloreerde de GMA en het schaken. ,,Dat waren prachtige jaren voor het schaken. Die willen we, Bessel Kok en ik, weer laten terugkeren.''

Eind maart doorkruiste Yasser Seirawan de plannen van Timman. De Amerikaanse grootmeester ontwikkelde een vredesvoorstel met zijn artikel A fresh start. Daarin kwam hij met gedetailleerde voorstellen voor de toekomst. Zo wil hij drie wereldkampioenschappen organiseren: klassiek, rapidschaak en snelschaken. ,,Het gaat ons vooralsnog om het klassieke schaak'', benadrukt Timman. ,,Als de FIDE daarnaast WK's wil houden voor rapid en blitz, is dat hun zaak.''

In de opzet van Timman wordt er één groot kandidatentoernooi met de tophonderd van de wereld gehouden. De eerste veertien plaatsen zich voor de achtste finales, matches van een beperkt aantal partijen. Kasparov en Kramnik krijgen bijzondere privileges. Zij worden direct geplaatst voor de achtste finales. Ponomariov als huidige FIDE-wereldkampioen niet, tenzij de FIDE daarop staat.

Timman wil de uitkomst van de workshop bespreken met de FIDE. ,,Wij willen geen doldrieste acties. Alle schakers, op Kasparov en Kramnik na, zijn financieel afhankelijk van de FIDE. Iljoemzjinov is voorzitter en sponsor. Hij steekt er miljoenen dollars in. Een week na Praag hebben wij een afspraak met Iljoemzjinov, de Nigeriaan Omuku en de Griek Makropoulos op het hoofdkwartier van de FIDE in Lausanne.''

Timman wil voorts dat de FIDE akkoord gaat met de oprichting van een expertcommissie. ,,Zo'n commissie krijgt de verantwoording over de organisatie van het WK klassiek dat eens in de twee jaar gehouden zal worden.'' In 1990 bereikte de GMA met de FIDE een akkoord over zo'n commissie. ,,Maar die werd door Kasparov, al was hij er zelf lid van, opgeblazen.''

Kasparov heeft twee voorwaarden gesteld voor `Praag'. Hij wil het WK klassiek terug en meer inhoud geven aan de titel van wereldkampioen. Als daaraan voldaan wordt, is hij bereid tot een compromis. ,,Dat strookt met onze opvattingen'', aldus Timman. ,,In beginsel is Kasparov een positief man. Hij wordt pas gevaarlijk als hij zijn zin niet krijgt. Dan verandert hij in een amokmaker.''