Russische haaien belagen Saoedische prinsen

,,Ik had nooit gedacht dat een ex-KGB-agent mij nog eens rechts zou passeren op het gebied van belastinghervorming'', schrijft hoofdredacteur Steve Forbes in Forbes, het ultraconcervatieve zakenblad dat door zijn vader is opgericht. Hij ageert daarmee voor de zoveelste keer tegen het ,,onlogische, volstrekt onbegrijpelijke, oneerlijke Amerikaanse belastingstelsel''.

Forbes voert al jaren lang campagne, ook als Republikeins presidentskandiaat, voor zijn idee om een eenheidsbelasting van 17 procent in te voeren. En wat gebeurt er? President Poetin is hem voor! Sterker nog, diens besluit van vorig jaar om een eenheidsbelasting van slechts dertien procent in te voeren had tot gevolg dat er dit jaar 28 procent meer inkomstenbelasting binnen kwam, stelt Forbes tromfantelijk vast.

De Russische beer is terug van weg geweest, economisch, en dus ook politiek. The Economist, DM Euro, Börse on Line, Foreign Affairs, en The Business, allemaal bezingen ze de lof van de Russische wederopstanding, ieder op zijn eigen wijs. The Economist schrijft in de rubriek `Emerging-market indicators' dat de koersen op de opkomende markten sinds september vorig jaar veel harder groeien dan die op de ontwikkelde markten. De aandelenmarkten van Zuid-Korea, Indonesië, de Filippijnen, Thailand en Rusland stegen sinds januari met meer dan twintig procent, in dollars gerekend.

Volgens DM Euro ,,zien de grote investeerders nieuwe kansen op de Russische aandelenmarkt. Moedige particuliere beleggers kunnen wel een kansje wagen, want de Russische beer is eigenlijk een stier geworden'', vindt het blad. De beleggers weten de Russische belastinghervorming op hun waarde te schatten, denkt het blad. Bovendien zijn ze door vernieuwing van de economische wetgeving nu ook juridisch beter beschermd. Wie op avontuur wil met de Russische beer kan zijn geld volgens DM Euro best toevertrouwen aan bijvoorbeeld olie- en energieproducent Lukoil of aan concurrent Yukos.

Maar dan is het toch wel goed om te weten wie er bij dit soort ondernemingen aan het roer staan. Bij Yukos is dat Michail Khodorkowski, de rijkste man van Rusland, die zijn vermogen verwierf met dubieuze middelen, schrijft Börse on Line. Het blad, toch niet vies van financiële manipulaties die de wet wat oprekken, typeert hem als ,,een haai, die een hoofdrol speelt in de nachtmerries van westerse investeerders''.

Khodorkowski's naam duikt regelmatig op bij financiële schandalen, of het nu gaat om het beduvelen van kleine beleggers, het wit wassen van zwart geld in New York, of de verdwijning van een vrachtwagen vol belastende papieren in de rivier de Moskwa tijdens een gerechtelijk onderzoek. Dat liegt er niet om, meent het blad. Maar geen nood, zo stelt het in één adem vast, Khodorkowski heeft zijn leven gebeterd, want hij heeft van Yukos in enkele jaren tijd ,,een van de meest transparante en best geleide ondernemingen van Rusland'' gemaakt. De bron van die conclusie blijkt de afdeling public relations van Yukos te zijn. Hoe een haai manager kan worden, anders dan door een gehaaide pr-campagne, laat het blad in het midden. Het artikel over Yukos maakt deel uit van de een special over Rusland.

,,Het wordt tijd om te erkennen'', meent Foreign Affairs, ,,dat er sinds 11 september vorig jaar nieuwe verhoudingen ontstaan tussen Rusland, de Verenigde Staten, en de OPEC-landen''. Dat is de conclusie van een essay van vijftien pagina's over de wedergeboorte van de Russische olie-industrie. Het blad, een soort kweekvijver voor politieke ideeën die tegen het officiële beleid aanleunen, herinnert eraan dat de staatsbedrijven voor de val van de Sovjet-Unie meer dan 12,5 miljoen vaten per dag produceerden. In de jaren daarna produceerden de voormalige Sovjetlanden nauwelijks zeven miljoen vaten per dag. Die tijd is achter de rug, want de voormalige Sovjet-staten, nu verenigd in de Gemeenschap van Onafhankelijske Staten, GOS, vormen een directe bedeiging voor de OPEC-landen, met name voor Saoedi-Arabië. Dat komt volgens het blad doordat de GOS-oliereserves veel groter zijn dan voorheen werd aangenomen en doordat de productiecapaciteit van de olielanden in het Middenoosten al twintig jaar lang stagneert.

Overigens zal het voor de Russen niet gemakkelijk zijn om de Saoedi's daadwerkelijk van hun plaats te verdrijven. Dat zit zo, legt Foreign Affairs uit. Saoedi-Arabië levert de Verenigde Staten 1,7 miljoen vaten per dag van de 10 miljoen die de Amerikanen importeren; een marktaandeel dat groter is dan van enig andere toeleverancier. De Saoedi's houden dat aandeel op peil om zich te verzekeren van Amerikaanse steun, niet alleen voor de olie-industrie maar ook voor het koningshuis. De Saoedische prinsen betalen daar een prijs voor door de Amerikanen een dollar per vat minder te laten betalen dan de Europese en Aziatische consumenten. Met andere woorden, de Saoedi's subsidiëren de Amerikaanse consumenten met 620 miljoen dollar per jaar.

Ook de anonieme commentator van The Business, even zalmkleurig als de Financial Times, meent in de weekend-editie dat ,,OPEC ons niet langer op rantsoen kan zetten'', dankzij de wederopstanding van de Russische olie-industrie. Het blad treft de kern van de zaak met de formulering dat ,,de Saoedi's de olie-inkomsten meer nodig hebben dan de Amerikanen de Saoedische olie''.