I-mode met pure, witte rijst

KPN heeft weinig geluk met zijn buitenlandse partners. Op het Japanse Docomo na. Daarmee loopt de samenwerking als gesmeerd. `Ingenieurs spreken in alle landen dezelfde taal.'

Meg Nakano gaat niet op reis zonder haar rijstkoker. ,,Ik kan overal leven, maar als het op eten aankomt...'' De 35-jarige Japanse barst in lachen uit. ,,Tijdens de lunch gaan die Nederlandse broodjes er best wel in, maar eens in de zoveel tijd wil ik pure, witte rijst.''

Nakano werkt voor NTT Docomo, het Japanse mobiele-telecombedrijf waarmee KPN sinds 2000 een alliantie heeft. Zij is nu acht maanden in Europa. KPN heeft de afgelopen jaren weinig geluk met buitenlandse partners gehad. Vooral samenwerkingsverbanden met Amerikaanse bedrijven, zoals Bellsouth en Qwest, kwamen op een dood spoor. Maar met Docomo doet KPN goede zaken.

Docomo en KPN lanceerden vorige week in Nederland `i-mode', een geavanceerd informatiesysteem voor de mobiele telefoon, waarmee ook e-mails kunnen worden gelezen en verstuurd zonder steeds te hoeven inbellen. Al sinds 1999 in Japan in gebruik. Docomo verwelkomde daar onlangs de 32 miljoenste i-mode-abonnee.

De afgelopen twee jaar heeft een contingent Docomo-werknemers KPN geassisteerd bij de Europese lancering van i-mode. Twintig Japanners, verspreid over Den Haag, waar KPN Mobile kwartier houdt, Brussel, waar KPN België zetelt, en Düsseldorf, de thuisbasis van E-plus, KPN's dochterbedrijf in Duitsland.

Nakano-san draagt vandaag een lichtblauw mantelpakje. Omdat ze in Den Haag is, vertelt ze. ,,Nederlanders kleden zich doorgaans in lichte kleuren: lichtgroen, oranje en lichtblauw. Duitsers gaan donkerrood, groenig en zwart gekleed.'' Ze woont op haarzelf, in een appartement in Düsseldorf, en begeeft zich twee keer per week naar Den Haag. Haar garderobe verandert mee met haar omgeving. ,,In Düsseldorf draag ik vaker zwart.''

De meeste Japanse Docomo-werknemers zijn het Engels niet machtig. Dat hoeft vaak ook niet. Nakano: ,,Ingenieurs spreken in alle landen dezelfde taal. Ze hebben hun eigen woorden. De technologie van i-mode kon daarom ook simpel worden overgebracht naar Europa.'' Nakano spreekt wel vloeiend Engels. Omdat ze twee jaar in de VS een handelsopleiding heeft gevolgd. En omdat ze marketing manager is. ,,Een heel ander verhaal dan technologie.''

Het aanprijzen van i-mode zal in Europa meer bloed, zweet en tranen kosten dan in Japan, verwacht Nakano. ,,Japanners zijn volgers. Als een trend eenmaal inzet is het in Japan makkelijker om er een grote beweging van te maken. Europeanen zijn sceptischer.'' Vanaf 18 april ligt het systeem in de Nederlandse winkels. In Duitsland is het al drie weken te koop. [Vervolg I-MODE: pagina 15]

I-MODE

'Moeizame start i-mode in Japan'

[Vervolg van pagina 13] ,,Het is in het begin moeilijk om aan consumenten uit te leggen wat ze aan i-mode hebben'', zegt Nakano. ,,In tegenstelling tot wat vaak wordt gedacht, was i-mode ook in Japan niet onmiddellijk populair toen het in 1999 werd gelanceerd. De eerste zes maanden waren moeizaam. Mond op mond reclame is in het begin heel belangrijk. Als het bij gefluister in de lucht blijft, wordt het geen hype. Consumenten moeten er echt het nut van inzien.''

Nakano heeft nadrukkelijk instructies gekregen over wat ze wel en niet mag vertellen. De bedrijfscultuur van Japan is strenger dan die van Nederland. Om toestemming te krijgen voor het interview heeft ze veelvuldig overleg moeten plegen met superieuren. Het bespreken van 'strategische plannen' is in elk geval taboe. ,,Daarop staat bij hen de doodstraf'', zegt een woordvoerder van KPN.

Nakano gaat makkelijker om met Nederlandse dan met Duitse collega's. ,,Veel Duitsers spreken geen Engels. Nederlanders wel. Zo goed zelfs, dat het me verbaast dat bijvoorbeeld informatieborden in Nederland niet ook in het Engels worden opgemaakt. Dat dit niet zo is, maakt het dagelijkse leven voor mij een stuk moeilijker.''

,,Japanners denken dat Europa en de Verenigde Staten hetzelfde zijn: het is `het Westen'. Ik vond de overgang nogal heftig. Het was meteen duidelijk dat Europeanen niet graag worden verward voor Amerikanen. Ze hechten hier veel waarde aan titels: doctorandus, doctor. In de VS heten mensen gewoon `John' of `Peter'. De sfeer is informeler.

,,Hoe vreemd het ook mag klinken: Japanners lijken wat betreft opleiding en denkwereld meer op Amerikanen. We zijn in ieder geval heel erg op de VS gericht.'' Maar Japanners zijn toch juist heel formeel? ,,Ik ben van een andere generatie. Ik heb culturen geabsorbeerd. Ik ga uit met Duitse en Nederlandse collega's. Laatst heb ik in Duitsland carnaval gevierd. Toen zagen die Duitsers er wel anders uit: dronken en uitbundig.''

Met e-mail houdt ze contact met het thuisfront in Sagamihara, een voorstad van Tokio. Ze weet nog niet wanneer ze teruggaat. Ze mist haar vrienden en familie. Hier gaat ze niet zoveel met Japanners om. ,,Mijn baas woont in hetzelfde gebouw als ik, maar ik kom hem amper tegen. We zijn allebei voortdurend op reis.'' Nakano doet wel haar boodschappen bij de vele Japanse winkels in Düsseldorf.

Volgens Nakano zijn Nederlanders geïnteresseerd in Japanse cultuur. ,,Nederlanders spreken ook echt van `Japanse' cultuur. Duitsers hebben het vaker over `Azië'. We hebben de marketingcampagne daarop aangepast. In Nederland vertellen we onomwonden dat i-mode uit Japan komt. In Duitsland hebben we dat gegeven niet benadrukt.''