Flamboyant filmpaleis heropend

Minister-president Kok heropende gisteravond het gerestaureerde Tuschinski Theater. De opknapbeurt van de bioscoop kostte tien miljoen euro en duurde vijftien maanden.

De restauratie van het Tuschinski Theater, dat in 1921 zijn deuren opende in de Reguliersbreestraat in Amsterdam, heeft ongeveer vijf keer zo veel gekost als de bouw. Terwijl de oprichters destijds het formidabele bedrag van 4,5 miljoen gulden op tafel moesten leggen, vergde de opknapbeurt zo'n tien miljoen euro. De kosten liepen op door de ontdekking van achttien muurschilderingen, die sinds de jaren dertig achter een dikke verflaag verborgen waren.

Premier Kok heropende het flamboyante filmpaleis gisteravond door een filmklapper dicht te klappen, waarna er een laser-lichtshow losbarstte en acht blazers een suite speelden waarin thema's uit Star Wars en Superman konden worden herkend. Kok beaamde wat Lauge Nielsen, directeur van de huidige eigenaar Pathé, al eerder had gezegd: dat veel Amsterdammers zich hun eerste bezoek aan Tuschinski nog heel goed kunnen herinneren, maar niet meer weten welke film ze toen hebben gezien. Wel wist hij nog dat hij later met zijn jonge gezin naar Mary Poppins is geweest.

Vanaf het podium had Kok het beste uitzicht op de resultaten van de vijftien maanden durende restauratie. Het plafond is weer in de oude eer hersteld. De spinnenweblamp van ontwerper Chris Bartels kreeg nieuwe melkglasplaatjes en een golvende rand van oranje, die allang niet meer zichtbaar was. Ook de grillige beschilderingen met pauwmotieven kregen hun oorspronkelijke kleur terug. En wie het hoofd in de nek legt, ziet bovenin – langs de muren van het hoogste balkon – de grootste verrassing voor de restaurateurs: achttien panelen van decorateur Pieter den Besten met frivole vrouwenfiguren in art deco. Ze kwamen tevoorschijn toen er een verflaag uit de jaren dertig werd afgekrabd.

Of veel van de – vooral van de televisie – bekende aanwezigen gisteravond naar die decoraties hebben gekeken, kan echter worden betwijfeld. Zij hielden zich voornamelijk beneden op, waar voor deze ene keer nog volop kon worden gerookt. Voortaan is roken in de somptueuze wandelgangen niet meer toegestaan; men ziet liever niet dat er opnieuw een centimeters dikke nicotinelaag op de muren, de lampen en de plafonds ontstaat. Een moderner euvel – het in de dikke tapijten platgetrapte popcorn – wordt echter niet bestreden. Als het theater donderdag voor het publiek opengaat, begint ook de popcornverkoop weer.

In zijn openingspraatje liet directeur Nielsen doorschemeren dat de vijftien maanden zonder Tuschinski een fikse schadepost zijn geweest, ondanks het succes van de nieuwe Munt-bioscoop om de hoek. ,,Als Tuschinski niet draait'', zei hij, ,,lijkt het wel alsof de Amsterdammers niet naar de bioscoop gaan.'' Voortaan biedt de grote zaal ruimte voor 800 bezoekers; tot dusver waren dat er 1.200, maar er staan nu nieuwe stoelen met bekerhouders en meer beenruimte. En op het eerste balkon, in de middenloge waar de koninginnen Wilhelmina, Juliana en Beatrix diverse premières hebben bijgewoond, is een skybox-achtig arrangement met champagne gecreëerd.

Monumentenzorg zegt zes miljoen gulden te zullen bijdragen aan de restauratie van Tuschinski, maar dat geld is bij Pathé nog niet binnen. In elk geval heeft de hele operatie veel meer gekost dan aanvankelijk de bedoeling was. Intussen is dan ook besloten de renovatie van het Pathé City-theater aan het Kleine Gartmanplantsoen een paar jaar uit te stellen.