Kopie-angst

Het Nederlandse bedrijf DMDSecure heeft onlangs de Broos van Erp-prijs gewonnen. Deze prijs wordt jaarlijks uitgereikt aan een ,,succesvolle, startende ondernemer uit het midden- en kleinbedrijf, die een zakelijke en innovatieve toepassing op het gebied van nieuwe media ontwikkeld heeft'', aldus de website van de organisatie die de prijs toekent.

DMDSecure maakt zogenoemde digital rights management-software die wordt gebruikt om digitale content te beschermen. Uitgevers van onder meer muziek, films, spelletjes en boeken maken zich grote zorgen over internetpiraterij. Met een gemiddelde pc kan iedere computergebruiker onbeperkt content kopiëren en downloaden zonder auteursrechten te betalen. Illegaal kopiëren gebeurt dan ook op grote schaal.

De tegenmaatregelen van de entertainmentindustrie zijn rigoreus. Tegen alle aanbieders van uitwisselingssoftware als Napster en Kazaa lopen rechtszaken die zijn aangespannen door vertegenwoordigers van platen- en filmstudio's. De jurisprudentie is niet eenduidig. Kopiëren zonder auteursrechten af te dragen mag niet. Daarover zijn de rechters in Nederland en de Verenigde Staten het eens. Dat de aanbieders van programma's die het uitwisselen van illegaal gekopieerde liedjes en films zich ook schuldig maken aan inbreuk op het auteursrecht staat niet voor alle rechters vast. Het in Nederlandse gevestigde Kazaa, maker van het gelijknamige uitwisselingsprogramma, kreeg onlangs in hoger beroep gelijk van de rechter. Niet het bedrijf maakt inbreuk op de eigendomsrechten, maar de gebruiker die illegaal gekopieerde bestanden kopieert of aanbiedt. Het gerechtshof zag nog een reden om Kazaa niet te verbieden. ,,Het is niet zo dat (...) het computerprogramma van KaZaA uitsluitend wordt gebezigd voor het downloaden van auteursrechtelijk beschermde werken.''

,,Dit is niet alleen een overwinning voor Kazaa, maar een overwinning voor het gehele Internet'', zei directeur Niklas Zennström van Kazaa in een persbericht. ,,Ook een bedrijf als Philips, dat onlangs de DVD-recorder heeft gelanceerd, zal weer opgelucht ademhalen. Met een DVD-recorder kan je immers ook bestanden kopiëren.''

De entertainmentindustrie probeert kopiëren onmogelijk te maken door cd's en films te voorzien van kopieerbeveiligingsprogramma's en digital rights management-software. Deze ontwikkeling heeft niet alleen nadelen voor gebruikers die illegale kopieën willen maken om die via internet te verspreiden. Ook `gewone' consumenten worden benadeeld door de stringente antikopieermaatregelen. Zo komen er bijvoorbeeld steeds meer cd's uit die alleen in de gewone cd-speler afgespeeld kunnen worden. In de cd-romspeler van de pc laten deze cd's alleen maar ruis horen. Ook een kopie maken voor eigen gebruik – wat toegestaan is in de meeste landen – is onmogelijk.

Soms gaan muziekstudio's nog verder. De nieuwste cd van de Canadese zangeres Celine Dion, die de toepasselijke naam `A new day has come' draagt, is zo beveiligd dat kopers die proberen om de door Sony uitgegeven schijf op hun pc of Mac af te spelen kunnen verwachten dat hun computer crasht. Een gevolg van de crash kan zijn dat de cd-rom drive tijdelijk niet goed werkt.

Digitale versies van films kunnen meestal alleen op Windows-pc's en Mac worden afgespeeld. Linuxgebruikers die zelf een programma schrijven om een DVD mee te bekijken maken zich volgens Amerikaanse wetgeving schuldig aan een strafbaar feit. In de Verenigde Staten worden al elektronische studieboeken uitgegeven waarvan de inhoud na vier jaar gewist wordt als de koper niet bijbetaalt.

De positie van consumenten dreigt nog ongunstiger te worden. In de Verenigde Staten is onlangs een wetsontwerp geïntroduceerd dat makers van elektronica en digitale content wil verplichten hun producten te beveiligen tegen kopiëren. Ook de Europese Commissie wil dat in de toekomst alle apparaten en media worden voorzien van kopieerbeveiliging. Van een verplichting wordt in Europa niet gesproken. De EC probeert bedrijven tot overeenstemming te laten komen. Op bijeenkomsten die de EC organiseert over copy control worden nauwelijks vertegenwoordigers van consumentenorganisaties aan het woord gelaten.

Websites: www.broosvanerp.nl; www.dmdsecure.com; www.kazaa.com

[klaver@nrc.nl]