`Haider di Rotterdam' poetst imago op

Buitenlandse media brengen het fenomeen-Fortuyn in verband met een Europa-wijde `ruk naar rechts'. Daarbij valt steeds de naam van Jörg Haider. Fortuyn onderhield de internationale pers vandaag over het verschil.

De Japanse journaliste komt uit Brussel en heet Marjan Bex. Ze is Japanoloog en correspondent Europa voor 65 Aziatische dagbladen en televisiestations, waaronder Japan Times. Vanochtend is ze in Rotterdam, op het hoofdkwartier van de Lijst Pim Fortuyn, waar de lijsttrekker de internationale pers ontvangt om het beeld dat buiten Nederland van hem bestaat, te corrigeren. Want dat bevalt hem niet.

`En Hollandsk Haider', `Haider di Rotterdam', `une sorte de Jörg Haider des polders', `Holland's Haider', `ein Holländischer Haider'. Als het klopt wat de correspondent voor de New York Times schreef – ,,Hij ontsteekt in razernij als hij zich de Hollandse pendant van Haider hoort noemen' – dan moet de bloeddruk van Pim Fortuyn de afgelopen maanden een paar opdoffers hebben gekregen bij het lezen van de buitenlandse kranten. Want hoe genuanceerd ze het politieke fenomeen in Nederland ook soms behandelen, buitenlandse media zetten de opkomst van `professor Pim' (ook zijn bijnaam heeft het buitenland al bereikt) allemaal in het teken van een `ruk naar rechts' in Europa. De namen die daarbij steevast terugkeren zijn die van Haider, Bossi, Berlusconi, de Deense Pia Kjaersgaard.

Fortuyn heet in de buitenlandse kranten politiek incorrect, populistisch, rechts-populistisch, xenofoob, extreem-rechts, rechts-radicaal. En voorzover hij zich iedere term evenzeer aantrekt, probeert Fortuyn vandaag zijn internationale imago op te poetsen met een reeks van interviewsessies voor buitenlandse journalisten. Vanochtend te beginnen met Bex de als correspondent van het Japanse persbureau Kyodo. Daarna kregen Newsweek, BBC, Der Spiegel en de Süddeutsche Zeitung de kans Fortuyn te spreken. De overige 35 geïnteresseerde journalisten en cameraploegen van Europese, Amerikaanse, Russische dagbladen en tv-stations waren vanmiddag welkom op een speciale persconferentie.

Om elf uur treedt de lijsttrekker de blauwe perskamer binnen met in zijn gevolg twee woordvoerders en het bestuur van de partij. Op tafel staan vlaggetjes met de afbeelding van Pim Fortuyn. De correspondente heeft voor de gelegenheid haar vader meegekomen om foto's te maken. Ze heeft haar huiswerk gedaan. Ze brengt het SER-rapport over de WAO ter sprake en naast haar liggen Fortuyns boeken Babyboomers en De puinhopen van acht jaar paars.

Vindt u niet dat er veel druk op u wordt gelegd, luidt haar eerste vraag? ,,Enorm', zegt de lijsttrekker. ,,Ik breek in op de bestaande politieke structuur en ik word uitgemaakt voor racist. Maar ik heb niets met De Winter, niets met Haider. Als je een parallel zou willen trekken, dan voel ik het meeste voor Berlusconi.' De correspondente vraagt niet waarom.

Fortuyn noemt Nederland een verlichte democratie, waar de commissaris van de koningin, de politiecommissaris, de hoofdofficier van justitie en de voorzitter van de Kamer van Koophandel niet worden gekozen, maar op partijpolitieke gronden benoemd. Hij hekelt de op handen zijnde benoeming van Netelenbos tot commissaris van de koningin van Noord-Holland. ,,Denkt u niet gezien uw succes dat partijen uw ideeën overnemen?', vraagt de correspondente. Dat is een fijne vraag. ,,Ik heb in dit land een discussie neergezet, helemaal alleen.' De lijsttrekkker slaat bij elk woord met zijn wijsvinger op tafel. ,,Er wordt sinds lange tijd weer gediscussieerd aan elke eettafel. Dat komt door mij: Professor Pim. Ik zou zeggen: dank u, meneer Fortuyn.'

,,Waarom wordt u genegeerd', vraagt Bex verbaasd. ,,U zit tegenover een halvegare, een psychopaat, een narcistische persoonlijkheid volgens de Nederlandse media. Dat is niet zo. Nederland heeft geen behoefte aan een racist.' De correspondente vraagt zijn mening over het voorstel van minister Van Boxtel (Grotestedenbeleid) om het bijzonder onderwijs op te heffen. Fortuyn: ,,Ik zou zeggen: verbied het islamitisch onderwijs.'

De buitenlandse pers is over Fortuyn zeker niet alleen negatief geweest. In de meer bezonken artikelen wordt de vraag opgeworpen hoe het toch in hemelsnaam mogelijk is, dat in het welvarende, gezapige Nederland een ,,bom explodeerde' (The Economist). En het antwoord zoekt dit weekblad juist in die gezapigheid. En in het politiek systeem dat die gezapigheid cultiveert voor zijn eigen lijfsbehoud. ,,De kiezers hebben hun buik vol van beslissingen op allerlei terrein die met geringe publieke invloed worden genomen, maar met de consensus van de politieke leiders, die ook nog eens het debat in hun eigen partijen ontmoedigen. The Economist vat het Nederlandse politieke systeem samen: ,,Daddy knows best.'

Fortuyn is degene die de politieke stilte doorbreekt en ,,zegt wat anderen niet durven uitspreken' – en de meeste kranten vinden dat hij daarbij op bestaande misstanden wijst, die tot nog toe ten onrechte met de mantel van de politieke correctheid werden bedekt. Fortuyn – wiens naam Le Monde en Le Figaro doet denken aan een stripfiguur – krijgt als agitator verschillende kwaliteiten toegedicht. Het feit dat ,,overal in Nederland nu over politiek wordt gepraat', mag Fortuyn op zijn conto schrijven van de Süddeutsche Zeitung, en mogen de gevestigde partijen zich aanrekenen: ,,Het Haags conformisme staat haaks op de emancipatie van de burgers'.

De kranten maken veel werk van diens Fortuyns verschijning, zijn automóvil con chofer (El País), zijn markante Glatzkopf (Frankfurter Allgemeine), zijn slightly camp imago (The Independent), en hoe hij zich beweegt escorté de ses deux petits chiens (Le Figaro). En dat uiterlijk weegt zwaar, want in de buitenlandse media is het eindoordeel over Hollands aktueller Polit-Star (Der Spiegel) niet positief. Meer vorm dan inhoud.

Het interview met Bex loopt tegen het eind. De correspondente laat de boeken van de lijsttrekker signeren en gaat gewillig met hem op de foto voor een Chinese vaas. ,,Ik vond hem heel normaal, vriendelijk', zegt ze na afloop. ,,Alleen', zegt ze, ,,vraag ik me af hoe snel onderwijs en gezondheidszorg kunnen worden veranderd. Maar ik heb het niet gevraagd.'

Gerectificeerd

Haider di Rotterdam

In het artikel Haider di Rotterdam poetst imago op (8 april, pagina 3) zegt Pim Fortuyn ,,verbied het islamitisch onderwijs'. Fortuyn zei: ,,Het islamitisch onderwijs draagt ideeën uit die haaks staan op onze grondrechten. Verbied uitwassen in het islamitisch onderwijs. Die scholen moeten voldoen aan de kwaliteitseisen die het ministerie van Onderwijs stelt.'