Einde wedstrijd

Het mediabedrijf van de Duitse selfmade zakenman Leo Kirch heeft vanmorgen uitstel van betaling aangevraagd. De schuld van 6,5 miljard euro is Kirch uiteindelijk te veel geworden en de politieke patronage in zijn thuisstaat Beieren, met kanselierskandidaat Stoiber als deelstaatpremier en de Bayerische Landesbank als de grootste geldschieter, heeft hem niet gered. De Duitse banken zijn naarstig op zoek naar een oplossing, waarbij de belangrijkste drijfveer is om twee minderheidsaandeelhouders, Rupert Murdoch en Silvio Berlusconi, buiten te sluiten.

Het bankroet van de Kirch Gruppe gaat over méér dan de toekomst van de grootste en welvarendste mediamarkt in Europa. Kirch is ten onder gegaan aan investeringen in filmrechten voor betaal-tv die zich niet terugverdienen, en aan exorbitante betalingen voor sportrechten. Kirch bezit de uitzendrechten van de Duitse Bundesliga, het WK voetbal van 2002 en 2006, alsmede van de Formule-1-autoraces. Daarmee is de ondergang van de mediagroep een dreun voor deze sportevenementen. De organisatoren van de Formule 1 en het WK en de Duitse voetbalclubs rekenden zich rijk met de verkoop van uitzendrechten. Hierdoor konden de clubs hun sterspelers steeds duurdere contracten aanbieden. Zonder de tv-inkomsten kunnen de clubs de spelerssalarissen niet betalen en dreigen ze in het bankroet van Kirch te worden meegezogen. Duitse politici hebben al gepleit voor overheidssteun om de Bundesliga gaande te houden.

Met de ondergang van Kirch tekent zich het einde aan van de mediahype, zoals eerder de luchtbel van internet en telecom is leeggelopen. De maatschappelijke gevolgen beperken zich alleen niet tot geruïneerde aandeelhouders, ze zijn breder. Na de neergang in de `nieuwe economie' (informatie- en communicatietechnologie) volgt de val van de commerciële media. De opgeblazen waarderingen voor sport in de jaren negentig, zowel wat betreft betalingen als tijd die media eraan spenderen, hebben hun zenit bereikt. Ook bij de Nederlandse tv zal dat merkbaar zijn.

Een tweede element maakt de onttakeling van Kirchs zakenimperium tot een Europese aangelegenheid. Duitsland kent nauwelijks beperkende regels ten aanzien van buitenlands eigendom van mediabedrijven. Dat was niet nodig omdat Duitse mediaconcerns sterk genoeg waren om hun eigen markt te beheersen. Nu dreigt de vraag hoeveel buitenlandse invloed kan worden toegestaan een praktische invulling te krijgen. Mag een mediabedrijf dat wordt gecontroleerd door een buitenlandse regeringsleider het Duitse tv-nieuws bepalen? Of een bedrijf dat geleid wordt door een rabiate tegenstander van de euro, het wettig betaalmiddel in Duitsland?

Vooralsnog kiezen de Duitse crediteuren voor een nationale oplossing, dat wil zeggen, overname en afschrijving door de Duitse banken. Mediaset/Fininvest (Berlusconi) en News Corp (Murdoch) worden buitengesloten. Ironisch genoeg is de ineenstorting van KirchMedia mede het gevolg van de politieke en economische steun die Kirch in eigen land stelselmatig genoot. De les, niet alleen voor Duitsland, is dat mediabedrijven aan bescherming bankroet kunnen gaan. Dat is geen reden om de belastingbetalers, in Beieren of daarbuiten, voor de rampzalige miscalculaties met betrekking tot sport in de media te laten opdraaien.