Blair steunt visie VS op acties tegen Irak

Irak moet onvoorwaardelijk opnieuw wapeninspecties onder VN-auspiciën toelaten. Zo niet, dan is militaire actie om zijn regime te beëindigen mogelijk. Dat heeft de Britse premier Tony Blair gisteren gezegd tijdens zijn ontmoeting met de Amerikaanse president George Bush in Texas. ,,De boodschap aan Saddam [Hussein] is duidelijk'', aldus Blair. ,,Hij moet de inspecteurs binnenlaten; wie het ook zijn, op elk tijdstip en op elke plaats die de internationale gemeenschap eist.''

[Na jarenlange afwijzing heeft Irak recentelijk gezegd misschien wapeninspecteurs te zullen toelaten, mits voor een scherp afgebakende periode.]

Blairs eis, vrijwel woordelijk gelijk aan die van de Amerikaanse vice-president Cheney, was het sterkste signaal tot nu toe dat het Verenigd Koninkrijk militaire actie tegen Irak steunt om te voorkomen dat het massavernietigingswapens in zijn bezit houdt of krijgt. Blair zei ook dat eventuele actie tegen Syrië, Iran en Noord-Korea gewettigd is.

Een deel van Blairs eigen partij heeft intussen furieus gereageerd op zijn ,,onverantwoordelijke'' uitlatingen over eventuele steun aan een militaire actie tegen Irak onder Amerikaanse leiding. De kwestie Irak zakte alleen op de eerste dag naar de achtergrond, door de escalatie van het Palestijns-Israëlische conflict.

De uitkomst van de top, een ,,omzichtige en afgepaste benadering van Irak'', is ook bevredigend voor Europese leiders, zei Blair desgevraagd vannacht tijdens de terugvlucht van de tweedaagse top op de ranch van president Bush in Crawford. Blair sprak voorafgaand aan zijn bezoek met president Chirac en premier Jospin van Frankrijk, de Russische president Poetin en de Duitse bondskanselier Schröder. Blair benadrukte opnieuw dat ,,het tijdstip van besluiten en het tijdstip van handelen [tegen Irak] niet nu'' is en dat ,,alle opties open'' zijn. Hij zei tevens dat Europese leiders ,,de positie die Bush heeft ingenomen over het Midden-Oosten zullen delen.''

Blairs positie als `Europees belangenbehartiger' in Washington staat onder druk, omdat hij niet openlijk afstand heeft genomen van Bush zogeheten `As van het Kwaad'-toespraak, waarin deze Irak, Iran en Noord-Korea in één adem veroordeelde.

,,We moeten bereid zijn te handelen als terrorisme of massavernietigingswapens ons bedreigen'', zei Blair gisteren tijdens een toespraak voor studenten aan de Texas Agricultural & Mechanical University in College Station. ,,We kunnen het onderwerp niet ontlopen. [..] Als we een staat als Irak ongehinderd massavernietingswapens zouden laten produceren, zouden we de lessen van `11 september' negeren'', aldus Blair ,,Indien nodig, moet de actie militair zijn en, opnieuw, indien nodig en gerechtvaardigd, moet actie een verandering van [het Iraakse] regime omvatten.''

De premier relativeerde publieke onvrede over het verleggen van de wereldwijde `oorlog tegen het terrorisme' sinds 11 september vorig jaar naar het aanpakken van landen die biologische, chemische of nucleaire wapens zouden verwerven. Volgens hem nemen ,,de mensen de dreiging van massavernietigingswapens serieus'', maar eisen ze van regeringen wel dat die ,,om de juiste redenen optreden''. Blair heeft steeds geprobeerd achter de schermen te voorkomen dat haviken binnen de Amerikaanse regering de overhand kregen, maar verdedigt president Bush in het openbaar.

In een toespraak over een `onderling afhankelijke wereld', die bedoeld leek als tegenwicht voor unilateralistische Amerikaanse geluiden, riep Blair Amerika op aandacht te besteden aan een brede reeks problemen in de wereld, van de Afrikaanse schuldenlast tot het energiebeleid.