Voor iets gaat de zon op

Sinds 1 april mogen assurantietussenpersonen (atp's) hun (potentiële) klanten een vergoeding berekenen voor bewezen diensten en adviezen. Tot voor kort mocht dat wettelijk niet. De atp's leefden uitsluitend van de provisie die een afgesloten verzekering oplevert en door de betreffende verzekeraar wordt ingehouden op de premies. Een wat ouderwets systeem, maar het heeft tientallen jaren goed gewerkt, voor de branche. Met name omdat een verzekerde nooit zag wat een tussenpersoon verdient op een verzekering. Anders dan bij hypotheektransacties, waar de provisie op de rekening staat.

De atp kan nu, naast de provisieregeling die blijft bestaan, een uurtarief berekenen of een vaste prijs. Dat lijkt een reëel alternatief voor de provisie. De klant kan tegen betaling advies vragen zonder de stille dwang van een polis te voelen, en de atp hoeft zich niet voor niks het vuur uit de sloffen te lopen voor adviesvragers die daarna elders de verzekering afsluiten.

Maar is het systeem wel een verbetering? Kan een verzekeringsman of -vrouw alle vragen van particulieren beantwoorden? En willen die er voor betalen? En hoe onafhankelijk is een bemiddelaar als hij een vette provisie afweegt tegen een mager uurtarief voor zijn advies? Welke adviesmogelijkheden tegen een geringe vergoeding zijn er los van de verzekeringsbranche?

Elke tijd kent zijn eigen brandende vragen. Bij de Consumentenbond, de Vereniging Consument en Geldzaken, de Vereniging Eigen Huis en de website van NRC Handelsblad verschilt de aard van de vragen niet veel.

In de top-vijf staat het aangiftebiljet inkomstenbelasting op nummer één. Mensen beseffen nu pas wat het nieuwe belastingsysteem inhoudt. Dus proberen ze zich via soms komische of illegale constructies aan de gevolgen te onttrekken. Dat tweede huis in Nederland of in een warm buitenland zal en moet als hoofdwoning in box 1 komen om de hypotheekrente af te kunnen trekken en de gevolgen van de 1,2 procentheffing in box 3 te ontlopen. Omdat de Belastingtelefoon en de meeste adviseurs deze boot afhouden, zoeken mensen steun bij iedereen die hun verontwaardiging wil delen. Terwijl Nederland toch het enige land is waarin je een (echte) hoofdwoning in het buitenland mag bezitten, mits je hier belastingplichtig bent. Voor deze en andere brandende belastingvragen ga je toch niet naar een atp?

Op de tweede plaats komen alle dilemma's rond wonen. Huren of kopen? Een maximale, fiscaal gedreven hypotheek met toeters en bellen, die niemand doorziet, of een simpele constructie? Extra aflossen of beleggen op de beurs? Vraag je dat aan iemand die leeft van de provisie en baat heeft bij een kerstboomachtige constructie? Liever niet.

Op de derde plaats in de top-vijf van dringende vragen staat het pensioentekort. Volgens de verzekeringsbranche lijden wij bijna allemaal aan een pensioentekort. Dat wil zeggen: het beoogde pensioen vanaf 65 jaar of eerder wordt niet volledig gedekt door pensioenregelingen en verzekeringspolissen. Maar dat hoeft ook niet. Je kan een vermeend tekort op vele andere manieren dekken. Bijvoorbeeld met beleggingen in eigen beheer. Een atp loopt daar niet snel warm voor.

De lijfrentepolissen die aflopen en al dan niet verplicht moeten worden omgezet in een lijfrente komen op de vierde plaats. Mensen van 55 jaar en ouder zitten vaak met een schoenendoos vol koopsompolissen, lijfrenteverzekeringen en stukjes pensioen uit dienstverbanden. Daar komt geen mens meer uit. Juist daarmee kan een atp eeuwige roem verwerven. Mensen hebben daar graag geld voor over, als ze verstandig zijn.

Op plaats vijf staan de ingewikkelde financiële producten. Films, schepen, plantages, lenen in landen met een lage rente, clickfondsen, leaseplannen enz. Het profijt hangt altijd af van de onzekere toekomstige waarde van het onderliggende goed. Zelfs Jomanda zou daar moeite mee hebben.

Uit praktijkreacties blijkt dat mensen niet graag betalen voor goede raad. Ze gaan uitgebreid eten met vrienden en betalen grif 250 euro, maar 100 euro voor een advies roept verbaasde reacties op. Stom, want voor een betrekkelijk gering bedrag gaat de zon op, anders blijf je in het duister tasten. Tot slot enkele tarieven van drie consumentenorganisaties:

De Consumentenbond (070-4454545, klantenservice@consumentenbond.nl) berekent niet-leden voor een telefonisch belastingadvies 45 euro. Eigen Huis (033-4507750) biedt deze service gratis voor eenvoudige vragen van leden en vraagt vanaf 40,39 euro voor ingewikkelde zaken. Het financiële spreekuur kost 40,39 euro. De vereniging Consument & Geldzaken (020-6849055, consument.geldzaken@wxs.nl) houdt spreekuur à 40 euro per uur. Wie dat te veel vindt, doet zichzelf tekort.