Maar

Angstaanjagend, deprimerend en verwarrend: het oorlogsnieuws uit Israël en de bezette gebieden maakt het moeilijk van deze mooie lente te genieten.

Het is angstaanjagend omdat de escalatie van het geweld van de ene dag op de andere kan ontaarden in een internationaal conflict; deprimerend omdat niemand een oplossing ziet en zowel Europa als Amerika in totale radeloosheid lijkt te verkeren; verwarrend omdat de menselijke behoefte aan solidariteit met slachtoffers, aan identificatie en duidelijkheid, niet meer oplevert dan wanhopig aandoende pogingen om een vierkante centimeter eigen gelijk te bemachtigen in een chaos van tegenstrijdige emoties en oordelen.

Zalig zijn de eenvoudigen van geest die precies weten hoe het verder moet tussen Israël en de Palestijnen. Zalig is Marcel van Dam, die in zijn rubriek in de Volkskrant de PvdA oproept steun aan ,,de bevrijdingsoorlog'' van de Palestijnen tot inzet van de verkiezingen te maken. Dat zou nog eens wat oplossen. Was het maar zo eenduidig, kon men maar de escalatie van geweld verklaren als een botsing tussen koloniale onderdrukking en nationale bevrijding.

,,Natuurlijk kan geen zinnig mens de aanslagen van Palestijnse zelfmoordcommando's op onschuldige burgers goedkeuren. Maar'', schrijft Van Dam. ,,Maar de vraag is in hoeverre het afkeuren van die strijdmethode een beletsel is om partij te kiezen voor de Palestijnse vrijheidsstrijd.''

Natuurlijk zijn wij tegen terrorisme. Maar. Om met het bekende STER-spotje van Centerparcs te spreken: ,,Maar nu even niet.'' In het woordje `maar' ligt een afgrondelijk begrip verborgen, niet voor de methoden, wel voor de doelstellingen van de terroristen. Maar. Maar groeperingen die willekeurige voorbijgangers, buspassagiers, cafébezoekers vermoorden om geen enkele andere reden dan dat zij joden zijn kunnen niets te maken hebben met `vrijheidsstrijd'. Doel en middelen zijn niet van elkaar los te zien. ,,Tijdens de Duitse bezetting was ons verzet ook niet zo kieskeurig als het ging om het plegen van aanslagen'', vervolgt Marcel van Dam. ,,Hoeveel Nederlanders zouden er toen protest hebben aangetekend als onze soldaat van Oranje een bom had laten ontploffen in een winkelcentrum in Keulen?''

Hoe men de aard van het Israëlisch-Palestijnse conflict ook beoordeelt en hoe contraproductief het brute militaire ingrijpen van Sharon ook mag zijn, de vergelijking tussen Israël en nazi-Duitsland, tussen het Palestijnse terrorisme en het verzet tegen het nationaal-socialisme, is een oud-minister van de PvdA en een gewetensvol politiek commentator onwaardig. Het is een sliep-uit, een koekje-van-eigen-deeg-argument, een jij-bak van de meest weerzinwekkende soort.

Als Marcel van Dam het zich tot taak rekent de joodse staat de spiegel van het nationaal-socialistische Duitsland voor te houden, is er voor hem reden tot ernstig zelfonderzoek. Ik ben geen psychiater en zal me verre houden van pogingen tot duiding van in de diepte van iemands onbewustheid sluimerende motieven en drijfveren. Maar. Maar het moet me van het hart dat de door Van Dam getrokken vergelijking alle kenmerken vertoont van een reflexmatige reactie, een Pavlovachtig automatisme dat men (als ik ook eens mag generaliseren) niet zelden tegenkomt bij mensen die in de jaren vijftig een rooms-katholieke opvoeding hebben genoten. Het is mij in dit verband niet ontgaan dat Pim Fortuyn in zijn verkiezingsboekje weer zo nodig de `joodse lobby' moest aanklagen uit rancune over de van financiële instellingen afgedwongen compensatie voor nabestaanden van slachtoffers van de jodenvervolging.

Overigens was het verzet in Nederland tijdens de Duitse bezetting, anders dan Van Dam veronderstelt, juist bijzonder kieskeurig bij het plegen van aanslagen. Er is geen geval bekend van een tegen onschuldige burgers gerichte terreurdaad van het verzet, uitsluitend de Duitse vijand en notoire collaborateurs waren het doelwit. Wel is bekend hoe de verzetsgroepen hebben geworsteld met de morele implicaties: de op hun aanslagen volgende represailles van de nazi's troffen wel onschuldige burgers.

De vergelijking tussen het verzet tegen de nazi's en het terrorisme van Hamas, Hezbollah, Jihad en Al-Qaeda komt neer op het vergoelijken van de oorlog die verblinde fundamentalistische godsdienstfanaten hebben verklaard aan de beschaving en de menselijkheid. Is Marcel van Dam 11 september nu alweer vergeten?

Het zonder aanzien des persoons vermoorden van zoveel mogelijk joden in Israël is geen `verkeerde methode' in de strijd voor een Palestijnse staat en valt ook niet af te doen als een betreurenswaardige reactie op de Israëlische schending van het internationale recht. Nee, het vermoorden van willekeurige joden is de onvermijdelijke uitkomst van antisemitisme.

Noem het beest bij de naam. Dit antisemitisme heeft in de gehele Arabische wereld de afgelopen jaren een verbijsterend virulent karakter aangenomen. Volgens de islamitische schoolboekjes zijn alle joden onmensen die moeten worden afgemaakt. Het officiële regeringsdagblad van Saoedi-Arabië, al-Riyad, berichtte vorige maand dat joden het bloed van niet-joodse kinderen gebruiken om matzes van te maken. ,,Dat is de belangrijkste reden van hun vervolging en verbanning in Europa en Azië.'' Niet alleen oude antisemitische legendes wordt nieuw leven ingeblazen, de staatsomroepen in alle Arabische landen meldden afgelopen week dat Israël in de bezette gebieden gifgas had ingezet in een op ,,genocide'' van het Palestijnse volk gerichte operatie. Maak mij niet wijs dat er geen verband bestaat tussen deze propaganda en de anti-joodse uitspattingen waartoe het in Frankrijk en België is gekomen bij protesten tegen het Israëlische militaire optreden.

In 1982 heb ik meegelopen in een betoging tegen Sharon, die zich toen medeschuldig had gemaakt aan massamoord in de Palestijnse vluchtelingenkampen Sabra en Shatila. Ik nam me voor meteen weg te gaan zodra er antisemitische leuzen zouden klinken. Ik heb het precies drie minuten volgehouden.

Voor dit weekeinde zijn protestdemonstraties aangekondigd tegen het Israëlische geweld in de bezette gebieden en voor sancties tegen Israël. Ik kan de migrantenorganisaties en anderen die tot de demonstraties hebben opgeroepen begrijpen, maar.

Maar ik hoop dat de verontwaardiging over de politiek van Sharon geen alibi zal vormen voor enigerlei uiting van antisemitisme. En dat de met ordehandhaving belaste autoriteiten daar terdege voor zullen waken.