Lichtvoetig zweven is keihard werken

Ballet is de kunst van ballerina's die in wolken van tule lichtvoetig over het podium zweven. Dat beeld hebben mensen vaak van ballet. Toch beseft ook het publiek dat ballet een zaak is van keihard werken, ambities en gedoe achter de schermen. Documentairemaker Roel van Dalen gaat het om de realiteit die achter het illusoire beeld schuilgaat. Al bij de opening van zijn tweeluik `Het Nationale Ballet' toont hij dat contrast scherp: een soliste danst sierlijk hoog op de pointes, pal erop is een andere soliste haar spitzen grof aan het bewerken tot gevoeglijk schoeisel. Glorie bij de een, verbetenheid bij de ander.

Van Dalen registreert vrijelijk hoe het toegaat bij dit grote balletgezelschap. Choreograaf Krysztov Pastor werkt aan zijn ballet Kurt Weill, het romantische ballet La Sylphide wordt uitgevoerd en Assepoester gerepeteerd. Duidelijk wordt hoe hectisch dit kunstbedrijf is dat tweeëntachtig dansers in dienst heeft die allen hun inzet beloond willen zien met uitdagende rollen. Het leiden daarvan valt niet mee. Artistiek directeur Wayne Eagling stelt telkens de namenlijst met rolbezettingen bij en vreest na tien jaar ervaring nog altijd de teleurgestelde reacties van dansers die geen rol kregen toebedeeld. Het aannemen van dansers is nog zo'n heikele taak. Een danseres spreekt hij bemoedigend toe, maar hij wijst haar af. Een andere danser, een Cubaan, wordt bevorderd. Als hij tenminste havanna's meeneemt, grapt de leider met een dikke stomp sigaar in zijn mond.

De impressies van repetities, van het moeizame scheppingsproces en van onthullende gesprekjes in de kleedkamer vloeien organisch in elkaar over. Inhoud en beeld vallen soms fraai samen. Aan het slot zien we hoe la Sylphide dood wordt weggedragen en hoe de romantische antiheld James zijn hoofd moede buigt. Leider Eagling heeft zich kort ervoor beklaagd over zijn zware taak. Vooral dit (sub)portret van een wankelmoedig leider krijgt – onbedoeld – diepgang nu bekend is geworden dat hem per juni 2003 door het bestuur de wacht werd aangezegd.

Close-up: Het Nationale Ballet, AVRO, Ned.1, 18.30-19.30 (Volgende week zondag het tweede deel)