Hoe groot is de wereld?

Via-via zou je in zes stappen met iedereen in contact kunnen komen, dacht men. Maar dat staat nu ter discussie, beschrijft Ellen de Bruin.

Iedereen heeft wel eens zoiets meegemaakt: in het buitenland ontmoet je iemand die heeft gewerkt met iemand die met jouw vroegere buurvrouw is getrouwd. Het is een kleine wereld! Sommige mensen lepelen meteen de bijbehorende sociologische natuurwet op: tussen twee willekeurige mensen op de wereld zouden altijd maximaal zes stappen van kennissen van kennissen zitten.

Het is een idee dat tot de verbeelding spreekt. Een bekende film heet Six Degrees of Separation. Op de website van de Universiteit van Virginia (www.cs.virginia.edu/oracle/ star_links.html) kun je het Kevin Bacon-getal van acteurs uitrekenen: hoeveel stappen van wie-met-wie in een film gespeeld heeft, zitten ze van Kevin Bacon af? En ruim 1.400 Amerikaanse computernerds hebben een schema op internet gezet waarin met lijntjes is aangegeven wie van hen het met wie gedaan heeft, zodat iedereen kan opzoeken hoeveel seks-stappen ze van elkaar zijn verwijderd (www.attrition.org/hosted/sexchart/). Het schema verandert het stereotiepe beeld dat we van nerds hebben volledig.

Psycholoog Judith Kleinfeld van de Universiteit van Alaska stelt het `small world'-idee nu echter ter discussie. Het werd in 1967 bedacht door psycholoog Stanley Milgram (bekend van de experimenten waarin mensen onschuldige anderen opvallend braaf elektrische schokken toedienden). Maar volgens Kleinfeld bleek uit Milgrams onderzoek dat de brieven die hij in zes stappen naar vooraf geselecteerde onbekenden wilde laten sturen, slechts in vijf tot dertig procent van de gevallen aankwamen. Zo klein is de wereld dus niet, althans nog niet in 1967. Aan verschillende Amerikaanse universiteiten is men nu bezig te bepalen hoe `klein' onze huidige e-mailwereld is. Misschien toch wel erg klein.