fusievervuiling

De peer reviewer spreekt. En hij spreekt bittere taal. Drie fysici die door Science waren uitgenodigd een oordeel te geven over een controversieel onderzoek klappen uit de school. De drie werden betrokken bij het geruchtmakende artikel (8 maart) over de ontdekking van kernfusie in een experiment aan sonoluminescentie door Rusi Taleyarkhan c.s. van Oak Ridge National Laboratory. De referenten, die zelf hun sporen verdienden op dit terrein, was gevraagd of het artikel plaatsbaar was en zij hadden grote bedenkingen gehad. Toch is het geplaatst, uiteindelijk blijkt Science net zoveel referenten te hebben ingeschakeld (veertien in totaal, wordt beweerd) tot een voldoende aantal vóór was.

Seth Putterman, Lawrence Crum en Kenneth Suslick leggen deze week in het bulletin Physics tip sheet van de American Physical Society uit wat hun bezwaren waren. Taleyarkhan heeft niets kunnen aantonen of weerleggen omdat hij `ondermaatse experimentele technieken' hanteerde, schrijven zij. En zij geven details waaruit dat blijken moet. Het pijnlijkst zijn hun opmerkingen over het tritium dat bij de kernfusie zou zijn gevormd. Tritium is het makkelijkst aantoonbare fusieproduct en de overtuiging van Taleyarkhan c.s. dàt er fusie is opgetreden berust in de eerste plaats op de tritium-meting.

De verstoorde reviewers citeren nu uit een eerste concept van Taleyarkhans artikel waarin nog de kanttekening stond dat veegmonsters uit de directe omgeving van de proefopstelling ook veel tritium bleken te bevatten. Taleyarkhan c.s zagen er een aanwijzing te meer in dat veel tritium was gevormd. De reviewers leidden er eenvoudig uit af dat het Oak Ridge laboratorium met tritium was vervuild. Zij vragen zich af waarom het definitieve artikel in Science zwijgt over de veegmonsters en de mogelijke vervuiling. Putterman gaat de proef van Taleyarkhan overdoen, maar dan met laserbestraling in plaats van neutronenbeschieting om de sonoluminescentie op te wekken.