DSM heeft luxeprobleem in kas

Olie stond deze week centraal op de Amsterdamse beurs. DSM stootte zijn olietak af. Shell deed een miljardenbod op een olie-onderneming. Tegelijkertijd neemt de vrees voor verdere escalatie in het Midden-Oosten toe.

Wat doe je als handelaar in aandelen wanneer er nauwelijks beurshandel is en de presentaties van bedrijfscijfers nog even op zich laten wachten? Naar buiten kijken, natuurlijk. En wat zie je dan? Rookwolken boven het Midden-Oosten.

Toeval of niet, olie beheerste de afgelopen beursweek waarin iedereen zich zorgen lijkt te maken over Israël en omgeving. Een link met de olie lag er bijvoorbeeld via de overname van de petrochemische activiteiten van DSM. Dinsdag maakte het Saoedische staatsbedrijf Sabic bekend 2,25 miljard euro uit te trekken voor het cyclische deel van chemieconcern. Beleggers reageerden gematigd positief op de deal die al enkele weken in het verschiet lag. Alleen de hoge opbrengst was nog een verrassing.

De gematigde reactie houdt mogelijk verband met het luxeprobleem waarmee het Limburgse bedrijf nu opgezadeld is: geld teveel. Dat is minder leuk dan het lijkt, want overtallig kasgeld levert in de praktijk te weinig op. DSM, dat bijna een derde van zijn omzet van de hand heeft gedaan, is al enige tijd op zoek naar acquisities in sectoren die minder cyclisch zijn en meer winstmarge opleveren. Zoals ingrediënten voor geneesmiddelen en voeding.

Maar betaalbare bedrijven in deze lucratieve sectoren zijn niet makkelijk te vinden. En wanneer het geld lang op de plank ligt, beginnen beleggers te klagen over het gebrek aan `ondernemingszin' bij de directie. Een dergelijk verwijt kreeg ook Unilever naar het hoofd toen het voedings- en zeepbedrijf zijn chemiedivisie in 1997 voor ruim 7 miljard euro van de hand had gedaan. Het management had zichzelf twee jaar de tijd gegegeven om het geld goed te besteden en toen die termijn was verstreken volgde een superdividend aan de aandeelhouders. Ruim een jaar later slaagde Unilever erin het bedrijf van zijn dromen over te nemen: Bestfoods en op dat moment was die 7 miljard euro in kas heel goed uitgekomen.

Geld in kas levert nog een probleem op. Het risico op vijandige overnames stijgt, zeker wanneer de beurswaarde achterblijft. DSM heeft dit deels ondervangen door de Saoediërs in twee termijnen te laten betalen. Pas over ruim vier jaar is de volledige 2,25 miljard euro binnen. In kas lag al de opbrengst (ruim 1 miljard euro) van het recent afgestoten belang in Energie Beheer Nederland. Wie de beurswaarde van DSM kent, 4,6 miljard euro, weet hoe aantrekkelijk een vijandige overname dan kan zijn. Om de kans op een overval te verlagen, stort het concern de opbrengst in de speciaal opgerichte dochter DSM Vision 2005, die een aparte bescherming krijgt.

Gematigd positief was ook de reactie van beleggers op het bod van Shell op het Britse Enterprise. Bijna 7 miljard euro heeft het olieconcern over voor de `onafhankelijke' producent. Een beetje veel, vonden sommigen. Het aandeel won op de dag van het bod (dinsdag) nog wel een beetje, maar de daaropvolgende dagen werd de koerswinst verspeeld, en meer dan dat. Beleggers of analisten die vinden dat het bod te hoog is, werden op weg geholpen door een bod van Eni. De Italianen boden eerder dit jaar 565 pence per aandeel, terwijl Shell nu 725 pence biedt.

De vraag of het bod hoog of te hoog is, wordt volledig beslist door de synergievoordelen die Shell hoopt te bereiken. Voor de buitenwereld is die synergie moeilijk te beoordelen. Daar komt nog bij dat de houding ten opzichte van het bod valt of staat met de olieprijs. Om te kijken of een investering rendabel is, gaat Shell sinds kort uit van een olieprijs van 16 dollar. Als de olieprijs maar hoog genoeg is, kan het bedrijf ook een dure overname gemakkelijker tegenover de buitenwereld verantwoorden.

Voorlopig hoeft Shell niet te vrezen: mede door de onrust in het Midden-Oosten bereikte de olieprijs deze week een top van 28 dollar. Dat het aandeel van Shell na woensdag alleen maar verder is gedaald, zegt iets over de scepsis van de buitenwereld.