Bijverdienen in de supermarkt

Ahold, veelgeprezen om zijn communicatie en transparantie, lijdt reputatieschade. Een maand na de publicatie van de jaarcijfers blijkt dat een kwart van de jaarwinst afkomstig is van vastgoed- en valutatransacties.

,,Natuurlijk zijn de grote bijzondere lasten in 2001 niet iets om trots op te zijn, maar we moeten ons wel realiseren dat de oorzaken grotendeels buiten de onderneming lagen''. Bestuursvoorzitter Cees van der Hoeven van detailhandelsconcern Ahold noemt het beestje bij zijn naam in de toelichting op de jaarcijfers. Het concern zag in 2001 voor het eerst in jaren de winst dalen – zij het fractioneel – als gevolg van de financiële crisis in Argentinië. In het deze week verschenen jaarverslag wordt nog eens uitgelegd waarom de nettowinst van het detailhandelsconcern vorig jaar terugliep van 1,12 naar 1,11 miljard euro.

Maar niet alle bijzondere posten blijken even enthousiast te worden toegelicht. Uit het jongste jaarverslag wordt duidelijk dat er nog meer bijzondere posten bestaan. En dat zijn vooral baten die tot grote verrassing bijdragen aan het resultaat.

Er werd 137 miljoen verdiend met de verkoop van vastgoed dat meteen weer is teruggehuurd. En derivatentransacties – eveneens een financiële operatie die toch niet tot de kernactiviteiten van het detailhandelsconcern behoort – waren goed voor nog eens 133 miljoen euro. Tezamen verklaren zij ruwweg een kwart van de jaarwinst. Zonder deze eenmalige posten, die in het normale resultaat zijn verwerkt, zou Aholds winst met een kwart zijn gedaald.

Had Ahold dit niet beter al op 7 maart bij de presentatie van de jaarcijfers kunnen melden? Beleggers vinden van wel: zij waardeerden het aandeel op donderdag en vrijdag in totaal met ruim 10 procent af tot 27 euro. Daarmee zag het concern 2,9 miljard van zijn beurswaarde in rook opgaan, vergelijkbaar met de totale waarde van KLM en uitzendbedrijf Randstad bij elkaar.

Ahold begrijpt de kritiek, maar is het er niet mee eens. Het concern kampt door zijn beursnotering in de Verenigde Staten met de verschillen in boekhoudregels tussen Nederland en Amerika. ,,Dat is ongelooflijk lastige problematiek'', aldus een woordvoerder. Zo is het concern door Nederlandse regels verplicht de boekwinsten op verkochte panden in het resultaat te verwerken. In de VS mag dat weer niet. Dat geeft verschillen die er onder meer toe leiden dat de jaarwinst volgens Amerikaanse maatstaven 89 procent lager uitkomt dan volgens de Nederlandse.

Het is beleid van Ahold om zo efficiënt mogelijk met zijn kapitaal om te gaan. Dat is een van de redenen waarom er al langere tijd winkelpanden worden verkocht en meteen weer teruggehuurd. ,,Sale and lease back is wel degelijk onderdeel van onze kernactiviteiten'', stelt de woordvoerder. ,,Wij bezitten zo'n 9.000 winkels.''

Het balansmanagement van Ahold is ook de reden waarom de inning van bijna een miljard euro aan handelsdebiteuren uitbesteed is aan een soort incassobureau. Met de verkoop van de vorderingen krijgt het detailhandelsconcern meteen zijn geld binnen en verdwijnt de vordering van de balans. Ahold draagt echter nog wel het risico, mochten de schuldenaren in gebreke blijven. Enron haalde ook schulden van de balans waarvoor het aansprakelijk bleef, maar verzuimde dat in tegenstelling tot Ahold te melden.

Het detailhandelsconcern reageerde eerder furieus toen geruchten de markt werden ingeslingerd dat het zich van Enron-achtige boekhoudtrucs bediende. Doordat het concern een deel van zijn overnames tot de autonome omzetgroei rekent, rezen er twijfels over de groei op eigen houtje. Bij de jaarpresentatie op 7 maart is het concern daar uitvoerig op ingegaan. Ahold rekent overnames, die minder dan 5 procent bedragen van de eenheid waar het bij hoort, niet tot de acquisities. Financieel directeur Michiel Meurs bezwoer een maand geleden dat die aanpak nauwelijks effect heeft op de gepresenteerde cijfers. ,,Bij de gerapporteerde autonome omzetgroei van 6,7 procent praat je amper over cijfers achter de komma.'' Bij een gigant als voedselleverancier US Foodservice (omzet 12,1 miljard dollar) zou die stelregel kunnen leiden tot het meetellen van grote overnames bij de autonome omzet. Ahold heeft daarom toegezegd zulke gevallen apart te zullen melden.

De antwoorden zijn er, maar de vragen nemen toe. Daar houden beleggers niet van. Komende maandag belegt Ahold een telefonische conferentie om het groeiende wantrouwen weg te nemen. Het concern is niet trots op de grote bijzondere lasten, de markt niet op Aholds bijverdiensten.