VS verhogen druk op Arafat en Sharon

President Bush heeft de druk op Israël en de Palestijnen gisteren aanzienlijk verhoogd. Minister van Buitenlandse Zaken Powell gaat naar het Midden-Oosten als teken dat Amerika alles op alles zet om vrede te bewerkstelligen.

De Israëlische premier Sharon ging vanochtend niet direct in op de verklaring van Bush, maar onderstreepte gisteravond nog dat het offensief op de Westelijke Jordaanoever doorgaat. Het Israëlische leger voert sinds gisteren ook acties uit in Hebron, dat nog aan herbezetting was ontsnapt.

Wel kreeg vandaag de Amerikaanse bemiddelaar Zinni toegang tot de Palestijnse leider Arafat, die door Israël in Ramallah wordt geïsoleerd. Een verzoek daartoe van een Europese missie was afgewezen. Het Palestijnse leiderschap liet weten Bush' verklaring ,,onvoorwaardelijk'' te accepteren.

Bush maakte zijn hernieuwde vredesinitiatief gisteren bekend in een verklaring in de Rozentuin van het Witte Huis. Aanleiding was de toenemende kritiek in binnen- en vooral buitenland op zijn gebrek aan betrokkenheid bij het in de afgelopen week snel escalerende conflict.

Daarover zei hij nu: ,,Genoeg is genoeg.'' Israël moet zich realiseren dat de militaire bezetting van autonome Palestijnse steden van de laatste dagen slechts tijdelijk kan zijn, liet Bush weten. Amerika verwacht uiteindelijk van Israël een einde aan de nederzettingenpolitiek en terugtrekking uit de bezette gebieden.

De meeste kritiek bewaarde Bush voor Arafat, die hij verweet te hebben gefaald bij het beteugelen van de terreur tegen Israël. Zijn huidige penibele situatie, belegerd in zijn hoofdkwartier in Ramallah, zou hij goeddeels aan zichzelf te danken hebben.

Door vrede niet dichterbij te brengen had hij de gerechtvaardigde hoop van zijn volk gefrustreerd, meende Bush. De Palestijnse zelfmoordcommando's in Israël noemde hij ,,moordenaars, geen martelaars''.

Sprekend met Powell aan zijn zijde riep Bush de Arabische leiders op de vreedzame voorbeelden te volgen van de vroegere Egyptische president Sadat en wijlen koning Hussein van Jordanië.

n een impliciete verwijzing naar zijn januari-toespraak, waarin hij de `As van het Kwaad' (Irak, Iran en Noord-Korea) waarschuwde, gaf hij nu zowel Iran als Syrië te verstaan dat die landen hun actieve steun aan het terrorisme moeten staken. ,,Iedereen moet kiezen'', zei Bush: ,,Of je staat aan de kant van de beschaafde wereld. Of je hoort bij de terroristen.''

In het Congres is met instemming gereageerd op de geïntensiveerde bemoeienis met het conflict. In regeringskringen werd uitgelegd dat Bush nu voor een hogere versnelling heeft gekozen omdat de aanslagen van vorige week in Israël het pad naar vrede onbegaanbaar hadden gemaakt. [Vervolg BUSH: pagina 5]

BUSH

'Leger Israël voert zijn offensief op'

[Vervolg van pagina 1] Eén Democraat, Congreslid Anthony Weiner (New York) noemde Powells reis ,,een knieval voor de bommengooiers''. Maar een hoge regeringsfunctionaris wees er na afloop van de presidentiële toespraak op dat de Verenigde Staten een principiële positie innemen. Pogingen samen te werken met Arafat waren daarmee niet in tegenspraak: ,,Het is domweg niet praktisch te doen alsof hij er niet is, terwijl hij er wel is en de Palestijnen voorzitter Arafat nog steeds als hun leider beschouwen.''

Het Amerikaanse initiatief kreeg onmiddellijk steun van de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties, die met 15 tegen 0 een resolutie aannam die vroeg om een staakt-het-vuren en terugtrekking van de Israëlische bezettingsmacht ,,zonder uitstel''. In een eerdere dergelijke resolutie ontbrak deze laatste verwijzing. Tot zover onze correspondent

Radio Israël meldde vanochtend dat het leger de acties in de herbezette Palestijnse steden opvoert. In Jeruzalem wordt algemeen aangenomen dat de regering de tijd heeft tot Powell komt – vermoedelijk midden volgende week – om haar operatie af te ronden. Oorspronkelijk hoopte men enkele weken de tijd te hebben.

Het leger ontmoette gisteren en vandaag zware weerstand van Palestijnse strijders in Nablus en Jenin, waar vier Israëlische militairen werden gedood. Over het aantal Palestijnse doden bestaat geen duidelijkheid. In Bethlehem duurde het Israëlische beleg voort van de Geboortekerk, waar naar schatting 120 Palestijnen, onder wie politiemannen en leden van milities, dinsdag hun toevlucht zochten. Volgens Israël houden de Palestijnen in de kerk geestelijken in gijzeling.

www.nrc.nl

dossier Midden-Oosten